Powódź zdewastowała Karpacką Troję

Los bywa czasami niezwykle złośliwy. O wielkim skansenie w Trzcinicy zwanej też Karpacką Troją marzono od lat. W końcu zbudowano go kosztem wielu milionów złotych i wysiłkiem licznych pasjonatów. Na miesiąc przed uroczystym otwarciem (planowano je 1-4 lipca) woda z rzeki Ropa zalała skansen. Straty wynoszą około 4 milionów złotych.

Woda zniszczyła m.in. pawilon wystawowy, dwie zrekonstruowane wioski, ogrodzenie, drogi, instalacje, drzwi, okna. Teren pokryty jest warstwą mułu.

– Całkowicie zawiódł system ostrzegania. Prawdopodobnie główną przyczyną powodzi było spuszczenie w dniu największych opadów wody ze zbiornika na Ropie w Klimkówce – podkreśla dyrektor Muzeum Podkarpackiego w Krośnie, Jan Gancarski. Przypomina, że w miejscu, gdzie stoi skansen „wylewów nie było od 100 lat”.

W efekcie otwarcie skansenu będzie miało miejsce dopiero w przyszłym roku. Wielka to szkoda, bo Trzcinica jest niezwykłym i wciąż słabo znanym Polakom miejscem.

W położonej niedaleko Jasła Trzcinicy znajdują się potężne systemy dawnych obwarowań. Masywne wały obronne, o wysokości dochodzącej jeszcze dzisiaj do 10 metrów, okalają obszerny majdan; trzy kolejne wały, wraz z fosami, zamykają łącznie obszar o powierzchni 3,5 hektara.

Przez długi czas uznawano je za pozostałości wczesnośredniowiecznego grodu. Prawda okazała się bardziej sensacyjna. Wykopaliska, które w latach 90. prowadził Jan Gancarski ujawniły, że w początkach epoki brązu (ok. 2100 lat p.n.e.) przybyła w to miejsce ludność przypisywana przez archeologów tzw. grupie pleszowskiej kultury mierzanowickiej i założyła silnie ufortyfikowane osiedle o powierzchni ok. 60 arów. Zostawili po sobie około 30 tys. zabytków, a wśród nich małe figurki zwierzęce z gliny i modele kół wozów. Około r. 1600 p.n.e. istniejącą w Trzcinicy osadę opanowali przedstawiciele kultury Otomani-Fűzesabony. Rozbudowali fortyfikacje i powiększyli osadę do 2 hektarów. Koniec istnienia tego osiedla badacze datują na ok. 1300 p.n.e. Dla porównania słynna osada w Biskupinie powstała zaledwie około 738 r. p.n.e.

Ale na tym nie kończy się historia wałów w Trzcinicy. Pod koniec VIII wieku, ok. 770-780 roku, przybyli tu Słowianie, którzy w miejscu starych konstrukcji obronnych (miały już wówczas grubo ponad dwa tysiące lat!) zbudowali potężne grodzisko o powierzchni przekraczającej 3 ha. Zdaniem badaczy jest możliwe, że była to siedziba lokalnego władcy, pełniąca rolę ważnej fortalicji pogranicznej.

Wśród licznych zabytków wczesnośredniowiecznych na specjalną uwagę zasługuje skarb srebrnych przedmiotów (600 zabytków) składający się z monet, ozdób, siekańców oraz pięknego i rzadkiego okucia pochwy miecza.

Skorzystałem z tekstu w serwisie Nauka w Polsce, materiałów ze strony Muzeum Archeologicznego w Krakowie (możecie tam pooglądać zdjęcia wałów i odkrytych zabytków). Najnowsze informacje z Karpackiej Troi znajdziecie na dedykowanym temu miejscu blogu . A tu jest galeria zdjęć z zalanego skansenu.