Homo erectus pochodzi z Eurazji?

Homo erectus mógł wyewoluować z prymitywnych istot, których szczątki odkryto w Dmanisi w Gruzji – taką hipotezę przedstawił prof. David Lordkipanidze z Gruzińskiego Muzeum Narodowego podczas festiwalu naukowego w Wielkiej Brytanii.

Dmanisi_cranium_D2700_(B)

Replika jednej z pięciu czaszek odkrytych w Dmanisi. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: Gerbil

Szczątki prymitywnych ludzi, które odkryto w Dmanisi datowane są na 1,8 mln lat. Nim je odkryto naukowcy sądzili, że pierwsi ludzie wyszli z Afryki około miliona lat temu.

Zdaniem Lordkipanidze jest jednak możliwe, że migracja Homo erectus przebiegała w odwrotnym kierunku – z Eurazji do Afryki, gdzie z tego gatunku wyewoluowali Homo sapiens. – Jeszcze niedawno taki pomysł wydawał się głupi, ale teraz już nie robi takiego wrażenia – mówi profesor.

Ludzie z Dmanisi klasyfikowani są zazwyczaj jako bardzo wczesna forma Homo erectus zwana czasami Homo georgicus. Ich mózgi o pojemności 600 cm sześć. są o około 40 proc. mniejsze niż u późniejszych Homo erectus i aż o 2/3 mniejsze niż nasze. Przed ich odkryciem zakładano, że pierwsi Homo, którzy żyli poza Afryką mieli mózgi o pojemności około 1000 cm. sześć. Ludzie z Dmanisi mają też bardzo prymitywną budowę ciała. Są znacznie niżsi niż klasyczny Homo erectus, gdyż osiągali zaledwie 1,44-1,5 m wzrostu. Mają też archaiczne kończyny górne, zwłaszcza w porównaniu z ich znacznie bardziej ludzkimi kończynami dolnymi.

Zdaniem Lordkipanidze może to oznaczać, że w początkowym okresie rozwoju człowieka ciało było ważniejsze od mózgu. – Podczas gdy ludzie z Dmanisi mieli prawie współczesne proporcje ciała i byli bardzo efektywnymi chodziarzami i biegaczami, to ich ramiona poruszały się w inny sposób, a mózgi były bardzo małe w porównaniu z naszymi – tłumaczy profesor.

Pierwsze szczątki ludzi z Dmanisi Lordkipanidze odkrył w 1991 r. Od tego momentu naukowcy odkopali m.in. pięć czaszek i szczękę. Jedna czaszka należała do osoby, która w straciła za życia wszystkie zęby, ale mimo to przeżyła jeszcze wiele lat. W ocenie gruzińskiego naukowca świadczy to o pewnym rodzaju społecznej organizacji opartej na wzajemnej trosce. W Dminisi znaleziono też dość prymitywne kamienne narzędzia.

Jedynymi starszymi szczątkami zaliczanymi do rodzaju Homo są odkryte w Afryce kości Homo habilis datowane na 2,5-1,6 mln lat.