Najstarszy kręgowiec, co mieszkał na drzewach (plus drobne wieści)

Żyjąca 260 mln lat temu Suminia getmanovi to najstarszy znany nam kręgowiec, który mieszkał na drzewach – twierdzą naukowcy z USA i Kanady.

Suminia

Rysunkowa rekonstrukcja z 2007 r. Suminia miała wraz z ogonem około 50 cm długości. Rysunek na licencji Creative Commons. Autor: Mojcaj.

Zwierzę należało do anamodontów. To podrząd terapsydów zwanych często gadami ssakokształtnymi, wśród których naukowcy dopatrują się przodków ssaków.

Odkryta w Rosji Suminia getmanovi doczekała się pierwszego naukowego opisu w 1994 r. Znane wtedy szczątki nie pozwalały jednak na dokładne poznanie tego zwierzęcia. Założono wówczas np., że zamieszkiwało wybrzeża rzek i jezior. I być może nigdy nie dowiedzielibyśmy się o jego nadrzewnym trybie życia, gdyby nie niezwykłe znalezisko. Niedawno odkryto w Rosji blok wapienia ze świetnie zachowanymi szczątkami aż kilkunastu takich zwierząt, które najpewniej zginęły w wyniku jakiejś katastrofy (np. powodzi). To dało naukowcom niebywałą okazję dobrego poznania tego gatunku.

Badania, które przeprowadzili Jörg Fröbisch i Robert R. Reisz, wykazały, że kończyny tego zwierzęcia były przystosowane do nadrzewnego trybu życia. Potwierdziły to m.in. porównania z kończynami innych, dużo młodszych, zwierząt nadrzewnych. Suminia getmanovi miała wydłużone, cienkie palce, a pierwszy palec w każdej kończynie spełniał funkcję podobną do naszego kciuka. To znacznie ułatwiało łapanie się gałęzi. Do tego dochodzi ogon, który był dłuższy niż u innych anamodontów i być może był chwytny.

Dzięki nadrzewnemu trybowi życia Suminia getmanovi mogła korzystać z pożywienia niedostępnego innym roślinożercom, a do tego zyskiwała doskonałe schronienie przed drapieżnikami. Oczywiście do czasu aż nie pojawili się nadrzewni mięsożercy.

Więcej m.in. w BBC i oryginalnej pracy w Proceedings of the Royal Society B (pełny tekst).

Drobne wieści

Pięć wyrobów ze złota, w tym unikalny sygnet z czasów rzymskich z przedstawieniem Jupitera, znaleźli archeolodzy w Wielkim Tyrnowie (Bułgaria) na stanowisku przy pozostałościach XIII-wiecznego kościoła Św. Iwana Rilskiego. W ciągu dwóch lat znaleźli już na tym stanowisku 100 drogocennych przedmiotów pochodzących głównie ze średniowiecza. Więcej.

Z powodu remontu i rozbudowy na półtora roku zamknięty został rezerwat archeologiczny i muzeum w Gieczu. Obok grodziska powstanie m.in. otoczona palisadą osada z siedmioma ziemiankami, półziemiankami i chatami zrębowymi, wybudowanymi według metod z wczesnego średniowiecza. Więcej.

Świetnie zachowany szkielet wojownika, który pięć tysięcy lat temu najpewniej zginął od strzały i ciosu w tył głowy, znaleźli włoscy archeolodzy w grobie ulokowanym odległości kilku metrów od morza w Nettuno. Archeolodzy podejrzewają, że może to być część większej nekropoli. Więcej.