O kanibalizmie pierwszych Europejczyków

Od kilku dni krąży po świecie informacja o odkryciach ze słynnego hiszpańskiego stanowiska Atapuerca, a dokładniej ze sporej jaskini Gran Dolina. Znalezione tam szczątki ludzi z gatunku Homo antecessor noszą wyraźne ślady związane z konsumpcją przez pobratymców (m.in. nacięcia zrobione kamiennymi narzędziami).

Dolina-Pano-3

Wykopaliska w jaskini Gran Dolina w Sierra de Atapuerca w 2008 r.

Pierwsza w Polsce (o ile dobrze się orientuję) ogłosiła to odkrycie 22 czerwca „Rzeczpospolita” w tekście „Ludożerstwo w jaskini”. Artykuł zignorowałem z powodów, o których napiszę niżej. Milczenie w temacie postanowiłem przerwać z powodu kolejnego tekstu na ten temat będącego dziełem portalu gazeta.pl („”Pierwsi Europejczycy” byli kanibalami, jedli dzieci”).

Doniesienia te są niestety kolejnym dowodem pogarszającego się poziomu dziennikarstwa nie tylko w naszym kraju, ale i na świecie. Otóż informacja ta nie jest newsem już od wielu lat, czego dowodem niech będzie choćby tekst z archiwów The Independent opublikowany marne 12 lat temu. W zasadzie wszystko, co jest w materiałach Rzeczpospolitej i gazeta.pl oraz w depeszy AFP, która zaczęła całe zamieszanie, jest też w tekście z 1997 r. Jedyna różnica to większa liczba osobników, na których szczątkach zidentyfikowano owe ślady ludożerstwa, co nie jest niczym dziwnym, bo ciągle prowadzi się tam badania.

Skąd więc nagle ten cały rumor? Najpewniej jego początkiem jest kompletnie niesensacyjna hiszpańskojęzyczna depesza AFP o rozpoczęciu kolejnego sezonu badań w Atapuerca, w której pojawiła się m.in. krótka wzmianka o odkryciu w poprzednich latach dowodów na ludożerstwo. Gdzieś po drodze, i to chyba jeszcze w samej AFP, depesza uległa znacznej kompresji i zostało tylko „sensacyjne” odkrycie, że Homo antecessor jedli dzieci własnego gatunku.

A dlaczego upieram się, że to dowód nędzy dziennikarskiej? Bo wielu dziennikarzy jedynie skopiowało, bądź przetłumaczyło tę informację w oparciu o jedno źródło, nie zadając sobie trudu, by coś więcej na ten temat przeczytać. A wystarczy parę minut grzebania w sieci, by ustalić, że to bardzo czerstwy news. Jest on nie tylko w archiwum The Independent, ale też choćby w angielskiej Wikipedii. Trzeba tylko chcieć.

A tak już gwoli popularyzacji dodam, że jaskinie z pasma górskiego Sierra de Atapuerca dostarczyły w ciągu ostatnich 30 lat tysiące szczątków prastarych Europejczyków. Odkrycia te pozwoliły m.in. znacznie przesunąć datę pojawienia się na naszym kontynencie pierwszych Homo. Moje wpisy o odkryciach i badaniach ostatnich lat znajdziecie pod tagiem Sierra de Atapuerca.