Nacięcia sprzed ponad 70 tys. lat. Początki sztuki czy przypadek?

13 kawałków ochry z nacięciami zrobionymi przez naszych przodków 100-72 tys. lat temu zaprezentowali w Journal of Human Evolution naukowcy badający jaskinię Blombos w Południowej Afryce.

Ich zdaniem są one dowodem, że już wtedy pojawiło się myślenie symboliczne, które stoi u podstaw sztuki, religii, czy języka.

Od lat twierdzono, że takie myślenie pojawiło się około 50 tys. lat temu na skutek jakiejś mutacji genetycznej. Głównym dowodem na poparcie tej hipotezy był brak starszych śladów jakichkolwiek zachowań symbolicznych. Inaczej powiedziawszy, wedle tej tezy dopiero wówczas ludzie stali się współcześni pod względem intelektualnym.

Jednak antropolog Christopher Henshilwood z Uniwersytetu Witwatersrand w Johannesburgu (Południowa Afryka) uważa wraz ze współpracownikami, że nacięcia na kawałkach ochry (pigmentu z tlenków żelaza) są przykładem świadomie tworzonych abstrakcyjnych wzorów.

13 zaprezentowanych obecnie kawałków naukowcy znaleźli w Blombos w warstwach datowanych na 72, 77 i 100 tys. lat temu. Dwa inne kawałki ochry z nacięciami datowane na 77 tys. lat temu naukowcy badający jaskinię zaprezentowali już w 2002 r.

Analizy mikroskopowe wykazały, że nacięcia wykonywano kamiennym narzędziem. W kilku przypadkach miejsce, w którym robiono nacięcia, wpierw wyrównano.

Nacięcia tworzą geometryczne wzory w postaci wzorów w kratkę, rozgałęziających się linii, linii równoległych i kątów prostych. Zdaniem odkrywców mogły to być przykłady wzorów, które mieszkańcy jaskini Blombos malowali ochrą na skórach i innych materiałach.

Taki dowód jednak nie wszystkich przekonuje. Antropolog Curtis Marean z Uniwersytetu Stanowego w Arizonie, który prowadzi badania w innej południowoafrykańskiej jaskini, uważa, że nacięcia mogły powstać jako efekt uboczny ścierania kawałków ochry dla uzyskania proszku.

Na podstawie Science News. Dali zdjęcie.

Kawałki ochry nie są jednak jedynym dowodem na wcześniejsze pojawienie się myślenia symbolicznego. Dużo bardziej przekonujące są moim zdaniem równie stare paciorki z muszelek. Naukowcy badający Blombos znaleźli ich kilkadziesiąt. Podobne paciorki znaleziono też w marokańskiej jaskini Taforalt. Pojedyncze egzemplarze są znane z jeszcze dwóch innych stanowisk.