Wyjście z Afryki, technologia i klimat

W Science ukazał się artykuł międzynarodowej grupy naukowców poświęcony dokładnemu datowaniu dwóch kultur z Południowej Afryki sprzed 72-60 tys. lat. Charakteryzują się one jednymi z najwcześniejszych przykładów ozdób i zaawansowanymi narzędziami kamiennymi. Są więc efektem bardzo ważnej prehistorycznej rewolucji polegajacej na wzroście umiejętności technicznych i rozwoju behawioralnym Homo sapiens. Zdaniem naukowców ludzie stali się wówczas współcześni pod względem intelektualnym.

Uczeni porównali uzyskane wyniki datowania z danymi o zmianach klimatycznych. Okazało się, że rozwój technologii i behawioralnych umiejętności człowieka nie miał związku ze zmianami klimatycznymi.

Badania zainteresowały wiele mediów, ale zostały różnie zrozumiane. „Rzeczpospolita” napisała we wstępie: „Dlaczego nasi przodkowie zdecydowali się opuścić Czarny Ląd? Do tej pory uważano, że wygnały ich stamtąd susze. Najnowsze dowody wskazują jednak na to, że odwagi dodał im postęp technologiczny”. W „Gazecie Wyborczej” dr Marcin Ryszkiewicz napisał natomiast: „Dlaczego ok. 60 tys. lat temu nasi przodkowie wyemigrowali z Afryki i zasiedlili całą Ziemię? Czy coś ich do tego zmusiło, np. zmiana klimatu? Nie, oni ruszyli w świat po prostu dlatego, że mogli, bo „obudzili się intelektualnie””

A co twierdzą na ten temat autorzy artykułu w „Science”? – Do migracji doszło w okresie rozwoju technologicznego, więc technologia mogła doprowadzić do migracji – powiedziała „National Geographic” kierująca zespołem Zenobia Jacobs z uniwersytetu w Wollongong w Australii. Dodała jednak, że równie dobrze mogło być odwrotnie. – To jak z jajkiem i kurą. Czy to migracja doprowadziła do innowacji, czy też to innowacja stała za migracją?

Autorzy tekstu w „Science” nie udzielają więc odpowiedzi na pytanie, co spowodowało wyjście ludzi z Afryki. Stwierdzili jedynie, że za tym zdarzeniem mógł stać rozwój technologiczny. Nie jest to zresztą nowe twierdzenie. Na rewolucję technologiczną sprzed 80-60 tys. lat wskazał ponad dwa lata temu profesor Paul Mellars z Cambridge. Jednak jego zdaniem rewolucję wywołały susze, które zmusiły ludzi do innowacyjności.

Mam poważne wątpliwości, co do sensowności pytania o jakieś szczególne powody wyjścia z Afryki, a zwłaszcza do twierdzenia, że Homo sapiens opuścili ją dzięki postępowi technologicznemu bądź intelektualnemu obudzeniu. Przecież wyjście z Afryki około 60-80 tys. lat temu nie było pierwszym opuszczeniem przez nich tego kontynentu. Pierwsi przedstawiciele naszego gatunku dokonali tego już około 100 tys. lat temu (choć wyjście to ograniczyło się najpewniej tylko do Bliskiego Wschodu).

Co więcej, dużo prymitywniejsi behawioralnie i mający bardzo ograniczoną technologię Homo erectus wyszli z Afryki co najmniej 1,8 mln lat temu, po czym zaludnili całą Europę i Azję. Ba, co tam ludzie. Nawet słoniom udał się ten wyczyn. Tak to już bowiem jest w przyrodzie, że gatunki się rozprzestrzeniają i tylko w jednym przypadku był to gatunek noszący ozdoby i używający kunsztownie wykonanych kamiennych ostrzy.