400 lat temu pierwsi Polacy osiedlili się w Ameryce Północnej

1 października 1608 r. do osady Jamestown w Wirginii przybył statek „Mary and Margaret”, na którego pokładzie znajdowało się kilku Polaków. Nie wiemy dokładnie ilu, gdyż dowódca wyprawy, John Smith (ten sam, który flirtował z Pocahontas), nie umieścił ich nazwisk na liście pasażerów. Wiemy jedynie, że na statku było 8 Niemców i Polaków.

Nie jest pewne, skąd dokładnie pochodzili Polacy. Przypuszcza się, że żyli w okolicach Gdańska i Elbląga, gdyż u zarania XVII w. działali tam emisariusze dworu angielskiego, którzy szukali robotników dla potrzeb Virginia Company. Było to przedsiębiorstwo utworzone przez króla Anglii Jakuba I w celu założenia stałej kolonii na wschodnim wybrzeżu późniejszych Stanów Zjednoczonych.

Anglikom potrzebni byli ludzie umiejący wytwarzać smołę, potaż i dziegieć, czyli te produkty, które Anglia sprowadzała z Polski. Natychmiast po przybyciu do Jamestown Polacy rozpoczęli wytwarzanie potrzebnych do rozbudowy osady dóbr. Smith cenił ich za fachowość i pracowitość. W swojej książce napisał: „Tylko Polacy i Holendrzy [chodzi o owych Niemców – WP] wiedzieli, co to praca”.

W 1619 r. Polacy zorganizowali strajk, gdyż odmówiono im prawa głosowania (nie byli obywatelami angielskimi). Władze kolonii ugięły się pod naciskiem i przyznały im prawo wyborcze. W księdze sądowej Wirginii zapisano 13 lipca 1619 roku: „(…) będą oni obdarzeni prawem głosu i uczynieni tak wolnymi, jak każdy inny tutaj mieszkaniec. Zaś aby ich umiejętność wyrobu smoły, dziegciu i mydła nie umarła z nimi, ustala się, że pewna ilość młodych ludzi będzie umieszczona między nimi, aby wyuczyć się ich umiejętności i wiedzy dla przyszłej kraju korzyści”. W ten oto sposób z polskiej pracy i wiedzy powstawały zalążki amerykańskiego przemysłu.

Z okazji 400 rocznicy przybycia pierwszych polskich osadników do Ameryki odbyły się w Jamestown uroczystości udziałem około 200 przedstawicieli Polonii amerykańskiej oraz rządu Polski. Kongres Polonii Amerykańskiej, główny organizator uroczystości, odbywa od czwartku w Jamestown jesienne posiedzenie swej Rady Dyrektorów Krajowych.

Skorzystałem z depeszy PAP, artykułu w Racjonaliście i tekstu Pionierzy Nowego Świata, który polecam zainteresowanym szczegółami. Troszkę więcej o powstaniu Jamestown napisałem swego czasu w tekście Studnia pełna skarbów.

Tags: ,