Stolica żydowskich władców stepu wreszcie odkryta?

We wczesnym średniowieczu na ziemiach dzisiejszej południowej Rosji i wschodniej Ukrainy rozciągało się wielkie Imperium Chazarów. Był to półkoczowniczy lud pochodzenia tureckiego, którego elita wyznawała judaizm.

Od około 800 roku n.e. stolicą państwa było położone niedaleko Morza Kaspijskiego Itil. I to właśnie jego ruiny odkryto – jak twierdzą rosyjscy archeolodzy – niedaleko współczesnego Astrachania.

Dmitrij Wasiliew, profesor uniwersytetu w Astrachaniu, mówi, że w wyniku trwających dziewięć lat wykopalisk odsłonił fundamenty trójkątnej fortecy z wypalonej cegły, a także pozostałości po zabudowaniach w kształcie jurt. Jest przekonany, że są to pozostałości Itil.

Przekonuje, że zgodnie z chazarskim prawem wypalanej cegły można było używać tylko w stolicy. Lokalizacja miasta pasuje też do informacji z arabskich, żydowskich i europejskich kronik.

Z tym, że odkryte ruiny to pozostałość zaginionej stolicy Chazarów, zgadza się Amerykanin Kevin Brook, autor książki „The Jews of Khazaria” (Żydzi Chazarii).

Państwo przybyłych gdzieś ze wschodu Chazarów powstało w połowie VII w. n.e. W czasach swej największej potęgo kontrolowało ogromne obszary od Ukrainy i południowej Rosji po Morze Aralskie i Kaukaz.

Itil miało około 60 tysięcy mieszkańców różnych narodowości i wyznań. Było ważnym punktem, w którym Jedwabny Szlak łączył się z innymi szlakami handlowymi wiodącymi na północ i zachód. Dzięki temu Chazarowie zgromadzili wielkie bogactwa.

Rosyjscy archeolodzy znaleźli ceramikę z różnych stron świata, a także zbroje, przedmioty z drewna i szkła, biżuterię oraz naczynia do transportowania cennych balsamów. Na razie nie odkryli jednak nic związanego z żydowskim wyznaniem Chazarów. Nie jest to jednak wielkim zaskoczeniem. Żydowskie znaleziska są rzadkie na stanowiskach archeologicznych związanych z Chazarami, gdyż na judaizm przeszła tylko elita.

Zdaniem naukowców władcy Chazarów zdecydowali się na ten krok gdzieś w VIII-IX w., by zachować neutralność w konfliktach muzułmanów z chrześcijanami. Zwykli Chazarowie pozostali zaś przy swoich pogańskich wyznaniach, bądź przyjmowali inne religie.

Chęć zachowania neutralności nie przeszkadzała jednak Chazarom w obronie swych ziem. Powstrzymywali m.in. arabską ekspansję na Kaukazie. Nie zdołali jednak obronić się przed atakiem nowej potęgi, która wyrosła na północy.

W 965 r. kijowski kniaź Światosław rozbił ich wojska i zburzył Itil. Po tej klęsce Chazarowie rozproszyli się. Ostatnie wzmianki o nich pochodzą z XII w. Trochę dłużej niż Chazarowie przetrwało Itil. Odbudowane po ruskim najeździe istniało do XIV w., kiedy to zalało je Morze Kaspijskie.

Na podstawie Yahoo/AP.