Wielkie cmentarzysko prehistorycznych mieszkańców Sahary

Co prawda szukali kości dinozaurów sprzed dziesiątków milionów lat, ale gdy natrafili na mające marne parę tysięcy lat szczątki ludzi, chętnie się nimi zajęli.

Zespół paleontologów kierowany przez Paula Sereno z uniwersytetu w Chicago odkrył cmentarzysko prehistorycznych mieszkańców północnego Nigru w 2000 r. To najstarsze i największe cmentarzysko odnalezione na Saharze.

Prowadzone przez kilka lat badania pozwoliły odkopać spod piasków pustyni 200 pochówków, które należały do dwóch odrębnych kultur.

W starszych pochówkach spoczywają ludzie tworzący kulturę Kiffian. Pochodzą one z lat 7700-6200 p.n.e. Młodsze należą natomiast do kultury Tenerian (5200-2500 p.n.e.).

Tysiącletnia przerwa nie jest przypadkiem. W czasach kultury Kiffian miejsce, w którym znajduje się cmentarzysko, leżało na brzegach jeziora, a zamiast piaszczystych wydm rozciągała się wkoło zielona sawanna. Około 6200 r. p.n.e. klimat jednak znacznie się pogorszył. Okolica wyschła i ludzie się wynieśli.

Dopiero tysiąc lat później klimat się trochę poprawił. Ludzie powrócili nad brzeg jeziora, ale reprezentowali już inną kulturę.

Ludzie kultury Kiffian byli chowani z ostrzami harpunów, kościanymi haczykami na ryby oraz mającymi nawet 1,8 metra długości szkieletami okonia nilowego.

Obecność tych ryb świadczy, że jezioro miało wówczas nawet trzy metry głębokości. W czasach kultury Tenerian było już zdecydowanie płytsze. Zdaniem naukowców wskazują na to pochodzące z tego okresu ości sumowatych i tilapii.

Mężczyźni kultury Kiffian byli bardzo rośli (mieli 185-203 cm wzrostu) i mieli też silnie umięśnione nogi. Atletyczna budowa była wynikiem bogatej w białka diety oraz stylu życia związanego z dużym wysiłkiem fizycznym.

Żyjący w suchszym klimacie ludzie kultury Tenerian byli drobniejszej budowy.

Wśród złożonych w grobach darów były też szczątki guźców, krokodyli i hipopotamów, ceramika, a także ozdoby z muszli.

Najbardziej niezwykły był grób kultury Tenerian z 3300 r. p.n.e., w którym złożono kobietę i naprzeciwko niej dwoje dzieci w wieku 5 i 8 lat. Ręce zmarłych splatają się w uścisku. Badania wykazały, że pochowano ich na dywanie z kwiatów.

Naukowców zaskoczyło również to, że ludzie kultury Tenerian kopali swoje groby obok pochówków kultury Kiffian nie naruszając ich.

Cmentarzysko nie jest jedynym odkryciem zespołu Paula Sereno. Paleontolodzy znaleźli też w piaskach Nigru szczątki dziwacznego dinozaura Nigersaurus taqueti, którego przezwali odkurzaczem i chodzącym żyrandolem, oraz gigantycznego krokodyla Sarcosuchus imperator.

Wyniki badań zespołu Paula Sereno ukazały się w PLoS One. Ja skorzystałem z materiału w National Geographic. Koniecznie obejrzyjcie film!