Wielka erupcja w Italii a zagłada neandertalczyków

39 tys. lat temu eksplozja wulkanu na Półwyspie Apenińskim wysłała w niebo ogromne ilości pyłu i dwutlenku siarki, co ochłodziło klimat na kilka lat. Czy ta katastrofa unicestwiła neandertalczyków?

Campi Flegrei

Zdjęcie satelitarne okolic Neapolu. Widoczna w centrum kaldera Campi Flegrei jest pozostałością po największej eksplozji wulkanu jaka miała miejsce w Europie w ciągu ostatnich 200 tys. lat. Fot. NASA Earth Observatory image by Jesse Allen and Robert Simmon

Pozostałością po tej wielkiej erupcji jest kaldera Campi Flegrei położona bezpośrednio na zachód od Neapolu. Wedle szacunków z 2012 r. wulkan wyrzucił w atmosferę 250-300 km sześć. pyłów oraz 450 mln ton dwutlenku siarki. W efekcie średnie temperatury na dotkniętej epoką lodową północnej półkuli obniżyły się na 2-3 lata o dodatkowe 1-2 stopnie Celsjusza.

Zdaniem części badaczy, w tym autorów badań z 2012 r., to dodatkowe ochłodzenie pogorszyło warunki, w których przyszło żyć neandertalczykom, a tym samym mogło doprowadzić do ich zagłady. Do takich twierdzeń zachęcało głównie to, że czas erupcji całkiem dobrze pasował do niektórych datowań zniknięcia naszych kuzynów.

Podejrzenia te spróbował zweryfikować Benjamin Black z University of California w Berkeley (USA) wraz ze swoim zespołem. Stworzyli oni modele klimatyczne, które miały dokładniej pokazać skutki wydarzeń sprzed 39 tys. lat. Badacze stwierdzili, że erupcja rzeczywiście doprowadziła do ochłodzenia i w skrajnych przypadkach na terenie Italii temperatury mogły spaść nawet o 5-10 stopni Celsjusza. Jednak zdaniem uczonych nawet wtedy nie były one zbyt niskie dla neandertalczyków, którzy przecież przetrwali wcześniej wiele zimnych okresów.

Black i jego koledzy wskazują także, że gdy doszło do erupcji, to neandertalczyków nie było już na terenie Italii, a w innych częściach Europy wywołany katastrofą spadek temperatur był mniejszy. Najistotniejsze w całej sprawie jest jednak to, że populacje neandertalczyków zaczęły znikać w wielu regionach Eurazji tysiące lat przed erupcją, więc to nie ona stoi za wymarciem tej grupy ludzi.

Przyczyny zniknięcia neandertalczyków są od dziesięcioleci jednym z najpopularniejszych tematów w nauce. Przez ten czas pojawiło się bardzo wiele hipotez próbujących wyjaśnić zagładę ludzi, którzy zamieszkiwali Europę przez dziesiątki tysięcy lat i to w czasach, gdy klimat na naszym kontynencie był dużo mniej korzystny niż obecnie. Badacze zakładali m.in., że neandertalczycy byli dużo bardziej prymitywni od Homo sapiens i nie potrafili dostosować się do zmieniających się warunków klimatycznych. Wedle innych tez przetrwanie miały uniemożliwić neandertalczykom różne cechy ich budowy, albo to, że byli zacofani technologicznie w porównaniu z naszymi przodkami. Dość często przewijał się też pogląd, że Homo sapiens po prostu wymordowali konkurentów.

Wiele tych dawnych tez nie znalazło jednak potwierdzenia w badaniach ostatnich lat. Neandertalczycy najpewniej niewiele różnili się od naszego gatunku pod względem możliwości intelektualnych i pomysłowości. Wiadomo też, że ich dieta była różnorodna i zmieniała się zależnie od tego, co oferowało środowisko.

Jedna z najnowszych tez, mających wyjaśnić ich zniknięcie zakłada, że po prostu zmieszali się z Homo sapiens, którzy trochę ponad 40 tys. lat temu zasiedlili Europę i północną Azję. Podejrzenia te wspiera obecność neandertalskich genów w naszym DNA, co oznacza, że rzeczywiście dochodziło do współżycia przedstawicieli obu grup ludzi.

Ustalenia swojego zespołu Black zaprezentował na dorocznym spotkaniu American Geophysical Union. Napisał o nich serwis Live Science.

A. Costa, A. Folch, G. Macedonio, B. Giaccio, R. Isaia and V. C. Smith, Quantifying volcanic ash dispersal and impact of the Campanian Ignimbrite super-eruption, Geophysical Research Letters, Volume 39, Issue 10, 28 May 2012, DOI: 10.1029/2012GL051605

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 16, średnia ocen: 5,44 na 6)
Loading...