Słabsze kości przez rolnictwo

Zmniejszenie aktywności fizycznej powoduje, że nasze kości stają się coraz bardziej podatne na złamania.

Łowcy-zbieracze mieli zdecydowanie mocniejsze kości niż my. Na zdjęciu mężczyźni z ludu San, który jest jedną z ostatnich społeczności o takim trybie życia. Fot. Ian Sewell, Creative Commons.

Istota gąbczasta to tkanka występująca w wielu naszych kościach. Już od dawna było wiadomo, że ludzie mają jej mniej niż np. szympansy albo wczesne homininy. W efekcie nasze kości są lżejsze, ale jednocześnie łatwiej się łamią i są bardziej podatne na osteoporozę.

Ta zmiana była dla badaczy zastanawiająca, gdyż trudno znaleźć jakąś pozytywną stronę bardziej łamliwego szkieletu. Nie było też wiadomo, co spowodowało zmniejszenie gęstości istoty gąbczastej.

Próbę wyjaśnienia tego sekretu naszej ewolucji podjęły dwa zespoły badaczy z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Południowej Afryki. Swoje ustalenia zaprezentowali właśnie w dwóch artykułach opublikowanych w „PNAS”.

Pierwszy zespół porównywał nasady kości długich współczesnych szympansów, Australopithecus africanus, Paranthropus robustus, neandertalczyków, wczesnych Homo sapiens i współczesnych przedstawicieli naszego gatunku. Okazało się, że nie tylko szympansy miały bardziej gęstą istotę gąbczastą od współczesnych ludzi, ale też wszystkie inne badane gatunki, a nawet wcześni Homo sapiens. Rozrzedzenie nastąpiło więc dopiero w ramach naszego gatunku, już po jego wyewoluowaniu.

Drugie badania polegały na porównaniach gęstości istoty gąbczastej w stawach biodrowych 229 małp różnych gatunków oraz 59 dawnych łowców zbieraczy i rolników. Kości ludzi pochodziły ze społeczności żyjących 7 i 6 tysięcy lat temu na terenie stanu Illinois. Okazało się, że stawy biodrowe łowców-zbieraczy i małp miały prawie tak samo mocną budowę. Natomiast rolnicy, choć dzieliło ich od łowców tylko około tysiąc lat, mieli już znacząco mniej gęstą istotę gąbczastą. W rezultacie ich szkielety ważyły o około 20 proc. mniej.

W ocenie badaczy nasze kości stały się słabsze na skutek zmniejszenia aktywności. Choć rolnictwo, zwłaszcza dawne, wymaga dużo wysiłku fizycznego, to i tak jest on dużo mniejszy niż w przypadku łowców-zbieraczy czy małp. Badania pokazują więc ogromną rolę aktywności fizycznej (zwłaszcza w młodym wieku) w zapewnieniu mocnych kości.

Uczeni uważają nawet, że osoba bardzo aktywna w młodych latach ma szansę uzyskać równie mocne kości jak prehistoryczni łowcy-zbieracze albo orangutany. Jednak ze względu na nasz siedzący tryb życia nawet najbardziej aktywnym współczesnym ludziom trudno będzie osiągnąć takie obciążenia kości, z jakimi mieli do czynienia nasi polujący przodkowie.

Habiba Chirchir, Tracy L. Kivell, Christopher B. Ruff, Jean-Jacques Hublin, Kristian J. Carlson, Bernhard Zipfel, and Brian G. Richmond, Recent origin of low trabecular bone density in modern humans, PNAS 2014 ; published ahead of print December 22, 2014, doi:10.1073/pnas.1411696112

Timothy M. Ryan and Colin N. Shaw, Gracility of the modern Homo sapiens skeleton is the result of decreased biomechanical loading, PNAS 2014 ; published ahead of print December 22, 2014, doi:10.1073/pnas.1418646112

Komunikat University of Cambridge, komunikat Penn State University

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 13, średnia ocen: 5,92 na 6)
Loading...