Wystawa z niezwykłymi dokumentami

Oryginał Konstytucji 3 maja, Złoty Kodeks Gnieźnieński z II poł. XI w, kronikę Galla Anonima z XII w., autograf Pana Tadeusza Adama Mickiewicza i inne bezcenne dokumenty można obejrzeć na wystawie w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie.

Dokument lokacyjny miasta Krakowa. Fot. A. Seweryn

Dokument lokacyjny miasta Krakowa. Fot. A. Seweryn

Wystawa pt. „Pamięć Polski” przygotowana z okazji inauguracji Polskiej Listy Krajowej Programu UNESCO Pamięć Świata jest czynna od 20 do 24 października (w godz. 10.00-15.00) w Archiwum Głównym Akt Dawnych (ul. Długa 7). Można na niej zobaczyć 11 bezcennych dokumentów i utworów szczególnie istotnych dla polskiej kultury, narodowej tożsamości i pamięci historycznej, przechowywanych w zbiorach dziewięciu instytucji z Warszawy, Krakowa, Gniezna, Poznania i Wrocławia. Ekspozycji towarzyszy specjalny pokaz oryginału Konstytucji 3 maja.

Głównym celem Programu Pamięć Świata, który powstał z inicjatywy UNESCO w 1992 r., jest zwrócenie uwagi rządów i opinii publicznej na znaczenie oraz konieczność ochrony dziedzictwa dokumentacyjnego, a także podejmowanie działań na rzecz jego popularyzacji i szerokiego udostępniania.

Jednym ze środków realizacji programu jest tworzenie Listy międzynarodowej oraz list regionalnych i krajowych obejmujących dokumenty zawierające informacje o szczególnym znaczeniu historycznym i cywilizacyjnym. W 1997 r. została zainaugurowana Światowa Lista programu UNESCO „Pamięć świata”. Obecnie znajduje się na niej ponad 300 pozycji, z czego dwanaście reprezentuje polskie dziedzictwo dokumentacyjne.

Konstytucja

Konstytucja 3 maja

Wśród nich są: dzieło Mikołaja Kopernika O obrotach sfer niebieskich, akt konfederacji warszawskiej z 1573 r., archiwum Komisji Edukacji Narodowej, Archiwum Radziwiłłów, utwory Fryderyka Chopina, tablice 21 Postulatów Gdańskich z Sierpnia 1980, Archiwum Biura Odbudowy Stolicy. Lista międzynarodowa jest uzupełniana co dwa lata.

W wyniku prac Polskiego Komitetu programu UNESCO „Pamięci świata” powstała I edycja Polskiej Listy Krajowej programu UNESCO „Pamięć świata”. Obejmie ona przechowywane w polskich archiwach, bibliotekach i muzeach dokumenty stanowiące świadectwo ważnych w dziejach Polski wydarzeń, osób, przemian kulturowych i cywilizacyjnych.

Pierwszą edycję Listy tworzy 11 bezcennych zabytków, szczególnie istotnych dla naszej kultury, narodowej tożsamości i pamięci historycznej, przechowywanych w zbiorach 9 instytucji (z Warszawy, Krakowa, Gniezna, Poznania i Wrocławia).

Są to:

Konstytucja 3 maja 1791 (Ustawa Rządowa) – uznawana za pierwszą w Europie i drugą na świecie nowoczesną konstytucję, przechowywana w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie

Złoty kodeks gnieźnieński z II poł. XI w. (Codex Aureus Gnesnensis) – księga liturgiczna używana podczas wielkich wydarzeń kościelnych i państwowych od średniowiecza do czasów współczesnych, przechowywana w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie

Kronika Galla Anonima z XII w. – najstarsza kronika polska zachowana w Kodeksie zamojskim, zawiera informacje o początkach państwa polskiego i ważnych wydarzeniach w jego dziejach, przechowywana jest w Bibliotece Narodowej w Warszawie

Dokument lokacyjny miasta Krakowa z 5 czerwca 1257 r. – akt wprowadzający Kraków do środkowoeuropejskiego systemu prawa miejskiego, mający wpływ na obecną zabudowę miasta, przechowywany w Archiwum Narodowym w Krakowie

Banderia Prutenorum autorstwa Jana Długosza z 1448 r. – najstarsza w Europie księga chorągwi, zawiera podobizny 56 chorągwi zdobytych na wojskach krzyżackich, w tym pod Grunwaldem, przechowywana jest w Bibliotece Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Kazania świętokrzyskie z II poł. XIII w. – najstarszy zachowany prozatorski tekst w języku polskim, przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie

Opis żup bocheńskich i wielickich z 1518 r. (Brevis et accurata regiminis ac status zupparum Vieliciensium et Bochnensium sub annum Christi 1518 descriptio) – zawiera unikalny opis struktury i funkcjonowania jednego z największych królewskich przedsiębiorstw ówczesnej Europy, przechowywany w Bibliotece Naukowej PAU i PAN w Krakowie

Białoruski Tristan z XVI-XVII w. – rękopiśmienny kodeks z białoruską wersją legendy o Tristanie i Izoldzie, przechowywany w Bibliotece Raczyńskich w Poznaniu

Zloty kodeks gnieznienski

Złoty Kodeks Gnieźnieński

Autograf Pana Tadeusza Adama Mickiewicza (1832-1834) – dzieło literackie – pamiątka historyczna – nośnik narodowych wartości, przechowywany w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu

Akta Organizacji Narodowej Powstania Styczniowego (1863-1864) – obejmują zapisy dążeń narodu polskiego do odzyskania niepodległości utraconej w wyniku trzech rozbiorów Polski, w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie

Memoriał Ignacego Jana Paderewskiego do prezydenta Stanów Zjednoczonych Woodrowa Wilsona z 17 stycznia 1917 roku – zawiera uzasadnienie konieczności odbudowy niepodległej, niezależnej gospodarczo Polski z dostępem do morza, przechowywany jest w Archiwum Akt Nowych w Warszawie

Z okazji inauguracji Listy powstała strona internetowa prezentująca wyróżnione dokumenty i utwory pamiecpolski.archiwa.gov.pl