Gliniany ptaszek sprzed 3000 lat na wystawie w Krakowie

Figurka w kształcie niewielkiego ptaka znaleziona na stanowisku w Mogile jest październikowym Zabytkiem Miesiąca Muzeum Archeologicznego w Krakowie.

ptaszek

Stworzoną około 3000 lat temu rzeźbę archeolodzy z Nowohuckiego Oddziału Muzeum Archeologicznego w Krakowie znaleźli na wielokulturowym stanowisku Kraków Nowa Huta Mogiła 62 podczas wykopalisk prowadzonych w latach 70. ubiegłego wieku. Figurka znajdowała się na terenie osady, co jest dość rzadkie, gdyż na prehistoryczne rzeźby archeolodzy natrafiają najczęściej w wyposażeniu grobów.

Zabytek ma blisko 5 cm wysokości i został ręcznie wylepiony z kawałka gliny. Choć twórca potraktował wizerunek ptaka dość schematycznie, to figurka ma cechy charakterystyczne dla członków rodziny kurowatych. „Na główce, tworzącej z szyją linię esowatą, znajduje się wyraźnie uformowany haczykowaty dziób opadający ku dołowi, a w niewielkiej wypukłości doszukać się można śladów grzebienia” – piszą krakowscy muzealnicy. Nóżka jest tak uformowana, że figurkę można bez problemu postawić. Do naszych czasów ptaszek dotrwał w bardzo dobrym stanie. Brakuje jedynie kawałka ogona.

Nie jest jasne przeznaczenie rzeźby. Niewykluczone, że była to po prostu dziecięca zabawka, np. grzechotka. Ptaszek jest pusty w środku i niegdyś w jego wnętrzu mogły być drobne kawałeczki gliny bądź kamyczki. Nie można jednak wykluczyć, że takie rzeźby zwierząt pełniły jakąś rolę w trakcie rytualnych obrzędów. Kolejne hipotezy wiążą je z pradawnymi instrumentami muzycznymi. W ocenie krakowskich naukowców żadnego z powyższych twierdzeń nie da się definitywnie potwierdzić ani wykluczyć.

Badacze łączą zabytek z kulturą łużycką. Na terenie Małopolski figurki przedstawiające ptaki są stosunkowo rzadkie. Zdecydowanie częściej występują na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce.

Komunikat Muzeum Archeologicznego w Krakowie