Nieprezentowane dotąd elementy skarbu średzkiego będzie można obejrzeć we Wrocławiu

Odzyskane z rąk prywatnych i nigdy wcześniej niepokazywane elementy skarbu średzkiego można będzie zobaczyć po raz pierwszy w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.

Korona średzka

Zrekonstruowana korona ze skarbu średzkiego. Fot. Tlumaczek, Creative Commons

Wspaniały skarb średzki odkryto na podmiejskim wysypisku śmieci w Środzie Śląskiej w maju 1988 r. wśród ziemi i gruzów z prac rozbiórkowych z kamienicy przy ul. Daszyńskiego na terenie Starego Miasta. Wiadomość o niezwykłym znalezisku przyciągnęła licznych amatorów skarbów i wiele kosztowności trafiło do przypadkowych osób. W końcu o skarbie dowiedziały się władze i w wyniku przeprowadzonej akcji skupywania zabytków oraz poszukiwań prowadzonych przez milicję odzyskano wiele złotych i srebrnych przedmiotów, w tym kilka tysięcy monet.

Naukowcy ustalili, że skarb ukryto przed połową XIV w. Ta informacja, połączona z miejscem odkrycia i charakterem klejnotów, pozwoliła wysnuć hipotezę, że skarb był bankowym depozytem zastawnym, pochodzącym ze skarbca Luksemburgów, z czasów panowania króla Czech Karola I (od 1355 r. będącego cesarzem jako Karol IV). Wiadomo bowiem, że władca ten zaciągał pożyczki u żydowskich bankierów mieszkających w Środzie Śląskiej. Skarb trafił do zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, a następnie znalazł się, jako depozyt, na ekspozycji w Środzie Śląskiej.

Nowy orzeł

Zabytki, które od 1 października będzie można obejrzeć we Wrocławiu po raz pierwszy, służby śledcze odnalazły w 2005 r., ale do czasu zakończenia procedur sądowych i konserwatorskich klejnoty nie mogły być prezentowane publicznie. Są to dwa oryginalne fragmenty korony: orzeł z trzema perłami pierwotnie będący prawdopodobnie zwieńczeniem centralnego segmentu oraz kwiaton łączący dwa segmenty. Po konserwacji oba te elementy zostaną włączone do zrekonstruowanej korony. Trzeci nowo prezentowany zabytek to wykonany na początku XIII w. pierścień z perłą, na którym znajduje się nierozszyfrowana jak dotąd inskrypcja.

Na zdjęciu: Orzeł odzyskany w 2005 r. Fot. Muzeum Narodowe we Wrocławiu

– Pojawienie się tych fragmentów daje nadzieję na pełniejsze odtworzenie pierwotnego, rozproszonego znaleziska – uważa kurator wystawy Jacek Witecki z Muzeum Narodowego we Wrocławiu.

Wykonana w XIV w. korona jest najcenniejszą częścią skarbu. Jej poszczególne segmenty zdobione są naprzemiennie trójlistnymi plakietami z barwną emalią i dużymi szafirami oraz mniejszymi granatami, akwamarynami, szmaragdami, spinelami, tektytami i perłami. Segmenty zwieńczone są figurami orłów trzymających w dziobach pierścienie i połączone szpilami, z których każda zakończona jest kwiatonem.

W ocenie ekspertów korona jest klejnotem kobiecym zamówionym z okazji ślubu, na co wskazuje motyw pierścieni – oznaka małżeńskiego zobowiązania i symbol dobrej wróżby. To jedyna zachowana korona tego rodzaju, a niezwykle wysoka jakoś pracy złotnika nadaje jej wyjątkową wartość. Prawdopodobnie jej ostatnią właścicielką była Blanka de Valois, pierwsza żona Karola IV, zmarła w 1348 r., a więc niedługo przed domniemanym czasem ukrycia skarbu.

Zapona

Drugim pod względem wartości klejnotem wchodzącym w skład skarbu średzkiego jest kolista zapona, ozdobiona pośrodku kameą z chalcedonu, z przedstawieniem orła. Dookoła kamei oraz na zewnętrznym kręgu zapony umieszczone są szlachetne kamienie – granaty i szmaragdy. W kręgu zewnętrznym zachował się szafir oraz perły w wieńcach szmaragdów i granatów. Zapony tego typu służyły do spinania ceremonialnych płaszczy dworskich oraz szat koronacyjnych i liturgicznych.

Na zdjęciu: Zapona. Fot. Muzeum Narodowe we Wrocławiu

Na wystawie będzie też można obejrzeć inne elementy skarbu średzkiego, w tym dwie złote zawieszki z końca XII wieku używane jako ozdoba głowy kobiecej (zdobione filigranem oraz szafirami, cytrynami, granatami i perłami), drugą, trochę skromniejszą, parę zawieszek, a także złote pierścienie, sygnet z motywem półksiężyca i gwiazdy (prawdopodobnie należał on do żydowskiego bankiera), taśmę zdobniczą przeznaczoną do okuwania cennych przedmiotów oraz część odnalezionych złotych monet.

Wystawa będzie czynna do 28 grudnia 2014 r.

Komunikat Muzeum Narodowego we Wrocławiu

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 10, średnia ocen: 5,60 na 6)
Loading...