Geofizyka ujawnia bogactwo zabytków wokół Stonehenge

Najnowsze badania wzmacniają hipotezę, że najsłynniejszy kamienny krąg świata był zaledwie jedną z wielu konstrukcji tworzących ponad 4000 lat temu ogromny kompleks pogrzebowy.

2014-08-05_(05.23h)__D7100__0025_f.jpg

Stonehenge. Fot. University of Birmingham

Stonehenge na pierwszy rzut oka wydaje się samotnym monumentem. Dookoła niego są bowiem jedynie pola i żadnych innych kamiennych konstrukcji. Rzeczywistość jest jednak zupełnie inna. W epoce kamienia równina Salisbury była pokryta setkami monumentów.

Od dawna wiemy, że najliczniejszą grupę stanowiły kopce grobowe, których znamy wokół Stonehenge ponad 750. Najstarsze z nich powstały jeszcze w czasach, gdy nie było kamiennego kręgu, ale większość pojawiła się jakieś 4,5-3,6 tys. lat temu, a więc w trakcie jego budowy i w kilku kolejnych stuleciach. Czasami archeolodzy natrafiają też na równinie na skromniejsze pochówki, które nie miały kopca.

2014-08-02_(15.50h)__D7100__0027_f.jpg

Nie, ten pan nie kosi trawy koło Stonehenge, tylko prowadzi pomiary magnetometryczne. Jak widać, sprawia mu to frajdę. Fot. University of Birmingham

Stonehenge nie było też jedynym kręgiem na równinie Salisbury. Od dawna znane jest dużo mniejsze Woodhenge, a kilka lat temu badacze odkryli nad rzeką Avon pozostałości kolejnego kręgu, w którym stały niegdyś kamienie. Trzy kilometry na północny-wschód od Stonehenge znajduje się natomiast Durrington Walls, które wyrasta na jedno z najważniejszych miejsc w prehistorycznym krajobrazie tego miejsca.

Dla turystyów Durrington Walls to kompletnie nieciekawe miejsce. Zwykłe pole z widocznymi gdzieniegdzie śladami rowu i nasypu, w dodatku przecięte asfaltową drogą. Archeologów też dotąd raczej nie pociągało. Pokopali tam trochę jedynie w 1967 roku przy okazji przebudowy drogi i choć znaleźli ślady kręgów zrobionych z wbitych w ziemię pali, to nie kontynuowali prac.

Równina Salisbury

Mapa równiny Salisbury z nałożonymi wynikami badań geofizycznych. Jeśli kogoś zaintrygował ten podłużny obiekt zwany Cursus, to polecam tekst Cursus, Stonehenge i neolityczne procesje. Fot. University of Birmingham

Tymczasem Durrington Walls to największe brytyjskie henge, czyli ziemna konstrukcja złożona z kolistego lub owalnego rowu i towarzyszącego mu nasypu. W Brytanii jest ich wiele, a najsłynniejsze jest oczywiście Stonehenge. Jednak słynny kamienny krąg swoimi rozmiarami znacznie ustępuje mniej znanemu sąsiadowi. Otaczający Durrington Walls rów ma aż 480 m średnicy. Ten wokół Stonehenge – „ledwie” 110. W czasach swej świetności rów w Durrington imponował też głębokością (3 m) i szerokością (16 m), a towarzyszący mu nasyp – wysokością (3 m).

W 2003 roku w Durrington Walls zaczął kopać wraz ze współpracownikami profesor Mike Parker Pearson z uniwersytetu w Sheffield. Okazało się, że krąg kryje pozostałości największej znanej drewnianej brytyjskiej osady z neolitu. Powstała ona dokładnie w tym samym czasie, gdy zaczęto ustawiać w Stonehenge pierwsze głazy, czyli około 4,5 tys. lat temu.

Nowe monumenty

Geofizyczne obrazy nowych monumentów odkrytych na równinie Salisbury. Fot. University of Birmingham

Parker Pearson uznał, że w środku zimy odbywały się w Durrington Walls wielkie uczty, w których uczestniczyli też przybysze z innych osad. Świadczą o tym m.in. ogromne ilości znajdowanych tam kości zwierząt (głównie dziewięciomiesięcznych świń). W ocenie archeologa po uczcie ludzie mieli udawać się ku rzece Avon, której powierzali swoich zmarłych. Rzeką żałobnicy docierali do miejsca, gdzie zaczyna się odkryta już w XVIII w. prehistoryczna droga zwana Aleją. To tam stał wspomniany już kamienny krąg, którego pozostałości odkryto kilka lat temu. Aleją szli do Stonehenge, gdzie palili i chowali wybranych zmarłych. Dotąd znaleziono tam około 240 takich pochówków.

Longbarrow

Rekonstrukcja podłużnego kopca, będącego najbardziej intrygującą spośród nieznanych dotąd prehistorycznych konstrukcji z równiny Salisbury. Fot. University of Birmingham

Badania geofizyczne, które przez ostatnie cztery lata prowadzili na równinie Salisbury archeolodzy z University of Birmingham i z austriackiego Ludwig Boltzmann Institute for Archaeological Prospection and Virtual Archaeology, pokazują, że nasza wiedza o Durrington Walls była dotąd niepełna. Okazało się, że niegdyś wokół tego kręgu stało 60 wielkich słupów bądź kamieni mogących mieć nawet 3 m wysokości. Możliwe, że ich fragmenty wciąż są pod ziemią.

To odkrycie jest jednak zaledwie jednym z setek dokonanych przez ostatnie cztery lata. – Mimo, że Stonehenge jest najsłynniejszym ze wszystkich prehistorycznych monumentów i znajduje się w jednym z najbogatszych krajobrazów archeologicznych na świecie, duża cześć tego obszaru pozostawała ziemią nieznaną – opowiada prof. Vincent Gaffney z University of Birmingham. Archeolodzy namierzyli m.in. 17 nieznanych dotąd konstrukcji pochodzących z czasów świetności Stonehenge.

Longbarrow 2

Próba odtworzenia drewnianej konstrukcji podłużnego kopca. Fot. University of Birmingham

Najciekawszym z nowych znalezisk to podłużny kopiec (long barrow), który jest starszy od słynnego kamiennego kręgu. Był on masywną drewnianą budowlą przysypaną później ziemią. Archeolodzy podejrzewają, że konstrukcja była używana do złożonych rytuałów pogrzebowych, które polegały m.in. na oddzielaniu tkanek miękkich od kości.

– Odkryliśmy nowe budowle, a także typy monumentów, których dotąd archeolodzy nie znali. Wszystkie te dane umieściliśmy na jednej mapie cyfrowej, która stanie się przewodnikiem dla przyszłych badań Stonehenge i okolicznego krajobrazu – relacjonuje Gaffney.

Naukowcy uzyskali także wiele informacji o setkach znanych dotąd obiektów z epoki brązu, epoki żelaza, starożytności, a także z XX w. Do tych najmłodszych należą ślady po okopach, które kopali ćwiczący na równinie brytyjscy żołnierze, a także pozostałości pierwszej brytyjskiej bazy lotniczej wykorzystywanej przez Royal Flying Corps w latach 1917-1920.

Najnowsze ustalenia potwierdzają podejrzenia, że cały ten rejon miał w prehistorycznych czasach ogromne znaczenie kultowe, a początki tego fenomenu są najpewniej dużo starsze niż słynny kamienny krąg.

O wynikach badań geofizycznych University of Birmingham poinformowało w komunikacie prasowym. Będą one też zaprezentowane w filmach, które pokaże BBC i telewizje kilku innych krajów.

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 20, średnia ocen: 5,80 na 6)
Loading...