Bardzo wczesne początki mumifikacji

Egipcjanie zaczęli balsamować zmarłych aż 1500 lat wcześniej, niż dotąd sądzono. Wykazały to analizy chemiczne prehistorycznych bandaży, które przeprowadzili naukowcy z Wielkiej Brytanii i Australii.

Mostagedda

Pokryte żywicą włókna jednego z bandaży znalezionych na cmentarzysku w Mostagedda. Fot. Ron Oldfield and Jana Jones

Wedle naszej dotychczasowej wiedzy w Egipcie epoki przedfaraońskiej (4500-3100 lat p.n.e.) korzystano z naturalnej mumifikacji, którą zapewniały gorące i suche piaski pustyni. Pierwsze eksperymenty z innymi sposobami konserwacji ludzkich ciał miały nastąpić zdecydowanie później.

Taki scenariusz miał mocne wsparcie w znaleziskach. Najstarsze dowody balsamowania ciała z użycia żywic i innych substancji pochodziły z około 2200 r. p.n.e., a większą popularność metoda ta zyskała dopiero w czasach Średniego Państwa (ok. 2000-1600 lat p.n.e.). Najwięcej takich mumii przypada zaś na czasy Nowego Państwa i późniejsze.

Ponad 10 lat starań australijskiej egiptolog dr Jany Jones z Macquarie University w Sydney spowodowało, że te informacje są już nieaktualne. Pierwszych podejrzeń, że balsamowanie zwłok mogło zacząć się zdecydowanie wcześniej badaczka nabrała już w 2002 r. gdy podczas mikroskopowych analiz bandaży z cmentarzyska w Hierakonpolis (ok. 3600-3400 p.n.e.) dostrzegła ślady sugerujące pokrycie ich substancją podobną do żywicy.

Było to jednak zdecydowanie za mało, aby móc stwierdzić, że już wtedy Egipcjanie próbowali balsamować ciała zmarłych. Do ustalenia, co tak naprawdę jest na bandażach, konieczne były badania biochemiczne.

Po kilku nieudanych próbach ich wykonania zadania podjął się chemik dr Stephen Buckley z University of York. Naukowiec już wcześniej prowadził badania nad substancjami używanymi w starożytnym Egipcie podczas mumifikacji. Pochodziły one jednak z dużo młodszych czasów.

Bandaż z Mostagedda

Jeden z bandaży z Mostagedda. Zewnętrzna warstwa jest pokryta substancją użytą do balsamowania ciała. Fot. Ron Oldfield and Jana Jones

Badacze skupili się na bandażach, które znaleziono w latach 30. XX w. podczas wykopalisk na cmentarzysku w Mostagedda i wysłano do muzeum w Bolton (Wielka Brytania). Datowania radiowęglowe zabytków wykazały, że pochodzą one sprzed około 3500-4000 lat p.n.e.

Korzystając z kilku zaawansowanych metod dr Buckley ustalił, że na bandażach znajdują się liczne substancje używane podczas balsamowania ciał. Udało się zidentyfikować żywicę sosny, aromaty roślinne, pochodne ropy naftowej, gumę arabską i oleje roślinne.

W ocenie dr. Buckleya odkryte substancje są świadectwem pierwszych eksperymentów z mumifikowaniem ciał. Ludzie, którzy je prowadzili, mieli już całkiem spore doświadczenie, o czym świadczy dobór składników.

– Żywicowe substancje, którymi pokryto te bandaże, zawierały środki antybakteryjne używane w tych samych proporcjach przez egipskich balsamistów w czasach, gdy ich umiejętności osiągnęły najwyższy poziom, a więc 2500-3000 lat później – podkreśla dr Buckley.

Badania te nie tylko wzbogacają naszą wiedzę o początkach jednego z najbardziej charakterystycznych obyczajów starożytnych Egipcjan. Pokazują również, jak wiele cennych informacji może kryć się w nawet niepozornych zabytkach zalegających od dziesięcioleci w muzealnych magazynach.

Wyniki badań ukazały się w PLoS ONE

Jones J, Higham TFG, Oldfield R, O’Connor TP, Buckley SA (2014) Evidence for Prehistoric Origins of Egyptian Mummification in Late Neolithic Burials. PLoS ONE 9(8): e103608. doi:10.1371/journal.pone.0103608

Komunikat prasowy University of York.

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 7, średnia ocen: 5,71 na 6)
Loading...