Hobbit z Flores dotknięty zespołem Downa?

Szczątki małego człowieka znalezione na wyspie Flores należą do osoby mającej zespół Downa, a nie do przedstawiciela nieznanego gatunku – przekonuje na łamach magazynu „PNAS” grupa naukowców, w tym Polak Maciej Henneberg.

Asymetria LB1

To nie są trzy różne czaszki, ale trzy zdjęcia LB1. Z lewej strony jest oryginalna czaszka, natomiast pozostałe dwa obrazy powstały poprzez sklejenie połówek czaszki z ich lustrzanymi odbiciami, co pozwala łatwo dostrzec asymetrię. Fot. E. Indriati, D.W. Frayer

To odkrycie ma już blisko 10 lat, a świat nauki wciąż nie może rozstrzygnąć, z czym tak naprawdę mamy do czynienia.

W październiku 2004 r. w Nature zaprezentowano niezwykłe znalezisko z jaskini Liang Bua na indonezyjskiej wyspie Flores. Grup badaczy natrafiła tam na niekompletny szkielet (nazwany LB1) bardzo niskiego człowieka sprzed 15 tys. lat. Zachowane kości udowe pozwoliły oszacować, że miał on zaledwie 106 cm wzrostu. Jeszcze bardziej zaskakująca była niewielka czaszka o pojemności zaledwie 380 cm sześć., a więc cztery razu mniejszej niż u współczesnych ludzi. Oprócz tego badacze znaleźli pojedyncze kości należące do innych osobników.

Odkrywcy uznali, że to nieznany dotąd gatunek wymarłych ludzi i nazwali znalezisko Homo floresiensis. Nie wszyscy zaakceptowali tę decyzję. Pojawiło się wiele prób wyjaśnienia małych rozmiarów tej istoty różnymi schorzeniami (np. mikrocefalią, kretynizmem). Nie brak jednak było naukowców, którzy wspierali ocenę odkrywców kolejnymi analizami szczątków.

Najnowsza praca poświęcona zagadkowemu człowiekowi z Flores jest dziełem zespołu badaczy, w którym główne role grali polski antropolog Maciej Henneberg, który pracuje na University of Adelaide (Australia), genetyk i ewolucjonista Robert B. Eckhardt z Penn State (USA) oraz geolog i paleoklimatolog Kennetha Hsü z Narodowego Instytutu Nauk o Ziemi w Pekinie.

W ocenie tej grupy badaczy cechy LB1 są rzeczywiście niezwykłe, ale nie unikatowe i nie mogą być podstawą do tworzenia nowego gatunku człowieka. W rzeczywistości bowiem są to kości przedstawiciela Homo sapiens z wadami rozwojowymi, w tym takimi, które występują u osób dotkniętych zespołem Downa.

– Gdy pierwszy raz zobaczyliśmy te kości, kilkoro z nas od razu spostrzegło zaburzenia rozwojowe, ale nie mogliśmy ich początkowo zdiagnozować, gdyż szczątki są bardzo fragmentaryczne. Z czasem jednak kilka dowodów wskazało na zespół Downa – opowiada Eckhardt.

Naukowcy dokładnie przebadali wszelkie dostępne im dane na temat tego szkieletu szczątków. Doszli do wniosku, że mózgoczaszka była trochę większa, niż podawali odkrywcy, i miała około 430 mm objętości. Pozornie różnica nie wydaje się wielka, ale w rzeczywistości ma ona spore znaczenie.

– Nowy szacunek mieści się w wynikach spotykanych u współczesnych ludzi z tego regionu mających zespół Downa – tłumaczy Eckhardt.

Także krótkie kości udowe są jedną z cech występujących u osób z zespołem Downa. Autorzy prac w PNAS zastosowali współczynnik określający różnicę w długości tych kości między osobami z zespołem Downa, a ludźmi zdrowymi. To pozwoliło oszacować wzrost na 126 cm, a tak skromne rozmiary miewają pigmeje żyjący na Flores po dziś dzień.

Do zespołu Downa pasuje też asymetria czaszki LB1, którą odkrywcy tłumaczyli jako efekt spoczywania szczątków w ziemi przez tysiące lat. Sceptycy odrzucają jednak takie wyjaśnienie i po własnych analizach są przekonani, że to wada rozwojowa.

Co istotne, wszystkie te cechy występują wyłącznie w szkielecie LB1. Nie znalazły one na razie potwierdzenia w innych szczątkach. Dlatego zespół Henneberga i Eckhardta jest przekonany, że ich wyjaśnienie niezwykłego znaleziska jest zdecydowanie mniej naciągane niż teza o nowym gatunku.

Jeśli mają rację, to LB1 jest najstarszym znanym szkieletem osoby z zespołem Downa, który przytrafia się średnio raz na blisko tysiąc urodzeń.

Wyniki badań ukazały się w dwóch artykułach

Maciej Henneberg, Robert B. Eckhardt, Sakdapong Chavanaves, Kenneth J. Hsü, Evolved developmental homeostasis disturbed in LB1 from Flores, Indonesia, denotes Down syndrome and not diagnostic traits of the invalid species Homo floresiensis, PNAS, published online before print August 4, 2014, doi: 10.1073/pnas.1407382111

Maciej Henneberg, Robert B. Eckhardt, Alex S. Weller, Kenneth J. Hsü, Rare events in earth history include the LB1 human skeleton from Flores, Indonesia, as a developmental singularity, not a unique taxon, PNAS, published online before print August 4, 2014, doi: 10.1073/pnas.1407385111

Komunikat Penn State

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 13, średnia ocen: 5,69 na 6)
Loading...