Wielki gród Chełmo – próba rekonstrukcji

Jednym z najciekawszych ustaleń dokonanych dotąd w Polsce za pomocą lotniczego skanowania laserowego (lidar) jest potwierdzenie słów Jana Długosza dotyczących grodu Chełmo w ziemi sieradzkiej.

Chełmo

Grodzisko na Górze Chełmo. Numeryczny Model Terenu na podstawie pomiarów LiDAR ALS wykonanych w ramach programu ISOK

O grodzie Chełmo mało kto ze współczesnych Polaków słyszał, tymczasem we wczesnym średniowieczu był to naprawdę wielki ośrodek o powierzchni około 11 ha. Był więc kilkukrotnie większy niż najważniejsze i najbardziej znane grody regionu, a więc Łęczyca i Sieradz. W skali całej Polski większe niż Chełmo są jedynie wielkie grody Małopolski.

O tym, że był to tak wielki gród, wiemy od niedawna, choć w źródłach historycznych zachowała się wzmianka, która sugerowała, że było to założenie o znacznych rozmiarach.

Jan Długosz w swym dziele Chorographia Regni Poloniae, które było geograficznym opisem ziem polskich, stwierdził m.in., że na górze Chełmo jest kościół murowany otoczony siedmioma głębokimi fosami.

Liczba ta brzmiała jednak tak nieprawdopodobnie, że kilka lat temu dr Jerzy Sikora opisując grodzisko na górze Chełmo stwierdził, że podana przez Długosza liczba fos ma najpewniej charakter symboliczny. Ocena taka wynikała choćby z tego, że dotychczasowe badania archeologiczne nie ujawniły wyjątkowych rozmiarów chełmskiego założenia.

Los chciał, że to właśnie badania, których kierownikiem jest dr Sikora, dostarczyły dowodów na prawdziwość słów Jana Długosza. Siedem fos ukazało się na obrazach lidarowych grodziska, które archeolog analizował w ramach ubiegłorocznego programu „Badania nieinwazyjne grodzisk wczesnośredniowiecznych w Polsce Centralnej” (o wynikach projektu Archeowieści informowały w listopadzie).

chelmo

Próba rekonstrukcji grodu Chełmo w oparciu o dane z lidaru, badań geofizycznych i wzmiankę Długosza o kościele na szczycie góry. Rys. J. Sikora

Wielkość grodu i jego fortyfikacji potwierdziły później badania geofizyczne, a badania fosforowe wykazały, że był on najpewniej zamieszkany (niegdyś pojawiały się hipotezy, że fosy mogły mieć charakter kultowy). Kontynuując opracowanie zgromadzonych materiałów z badań dr Sikora opracował niedawno schematyczną rekonstrukcję grodu, który prawdopodobnie funkcjonował w X-XIII w.

Prawdziwa wielkość grodziska umykała dotąd archeologom, gdyż cała góra jest zalesiona, co bardzo utrudnia rozpoznanie ukształtowania terenu i prowadzenie standardowych badań archeologicznych. Dla lidaru drzewa nie są jednak żadnym problemem i pozwala on dobrze poznać powierzchnię nawet pod najgęstszymi lasami.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 20, średnia ocen: 5,80 na 6)
Loading...