Najstarsze dzieje Sandomierza w internecie

Muzeum Okręgowe w Sandomierzu stworzyło katalog do stałej wystawy archeologicznej, prezentowanej w piwnicach zamkowych, pt. Ziemia Sandomierska w pradziejach i wczesnym średniowieczu. Jest on dostępny w formie książkowej, na płycie DVD, a także w internecie.

Sandomierz

Na wystawie muzeum prezentuje najważniejsze zabytki archeologiczne odnalezione w Sandomierzu i okolicach, które ilustrują dzieje osadnictwa na Ziemi Sandomierskiej od epoki kamienia po założenie średniowiecznego miasta.

– Zabytki te stanowią ważną część dziedzictwa kulturowego regionu, który zajmuje istotne miejsce w archeologii ziem polskich – okolice Sandomierza ze względu na bogactwo i różnorodność stanowisk archeologicznych są nazywane „archeologicznym rajem”. Do rozkwitu osadnictwa w tym rejonie, szczególnie w młodszej epoce kamienia, neolicie, przyczyniły się niezwykle korzystne warunki naturalne – żyzne ziemie i występujące w okolicy surowce naturalne, przede wszystkim różne gatunki krzemienia – opowiada Monika Bajka, archeolog z Muzeum Okręgowego w Sandomierzu.

Na ekspozycji można zobaczyć kości zwierząt kopalnych – mamuta i nosorożca włochatego – znalezione w okolicach Sandomierza. Ważne miejsce zajmuje bogaty zbiór zabytków z epoki neolitu – naczynia, narzędzia krzemienne, kamienne, z obsydianu, z kości i z rogu oraz ozdoby z bursztynu czy muszli, a także rekonstrukcja grobu szkieletowego z bogatym zestawem darów grobowych.

Okładka

Wśród zabytków z epoki brązu na uwagę zasługuje wyposażenie grobu naczelnika plemienia ze Złotej, ozdoby z brązu i szklany paciorek z grobów pod kurhanem w Dacharzowie oraz broń i narzędzia z brązu. Wczesną epokę żelaza i okres wpływów rzymskich reprezentują m.in.: rekonstrukcja grobu podkloszowego, zabytki pochodzące z cmentarzyska ciałopalnego w Grzybowie (w tym ceramika, broń, narzędzia i ozdoby żelazne), monety rzymskie oraz część wyposażenia grobu wojownika-wodza z Sandomierza-Krakówki.

Wśród zabytków wczesnośredniowiecznych znajdują się przedmioty pozyskane w obrębie osady na Wzgórzu Świętojakubskim w Sandomierzu, miecz z Zawichostu, grot rogowy „tatarski” czy skarb denarów krzyżowych z Gnieszowic.

– Katalog zbiorów archeologicznych powstał z myślą o wszystkich zainteresowanych przeszłością Ziemi Sandomierskiej. Czytelnikom, nie związanym zawodowo z archeologią, przybliża podstawowe informacje o dawnych epokach i kulturach archeologicznych. Ma za zadanie popularyzowanie wiedzy o archeologii regionu, najważniejszych zabytkach i stanowiskach archeologicznych i z powodzeniem może pełnić rolę ilustrowanego przewodnika po archeologii Sandomierza i okolic – tłumaczy Monika Bajka.

Wyjątkowość publikacji polega na tym, że ukazała się w formie książkowej, na płycie DVD oraz w postaci strony internetowej, dostępnej dla wszystkich pod adresem www.archeologia-sandomierz.pl

W katalogu jest około 400 zdjęć ponad 730 zabytków, których autorem jest sandomierski fotograf Patryk Goszczyński. Zabytki ukazane są chronologicznie tak, jak na wystawie w sandomierskim Zamku – od najstarszych z epoki kamienia, po eksponaty z okresu wczesnego średniowiecza. Są też pogrupowane na wytwory poszczególnych kultur archeologicznych. Przy każdej epoce i kulturze archeologicznej prezentację zdjęć z podpisami poprzedza krótki opis, przybliżający daną epokę czy społeczeństwo. W opisach są też informacje o najważniejszych odkryciach i stanowiskach archeologicznych na Ziemi Sandomierskiej czy ciekawostki o prezentowanych na wystawie wytworach materialnych dawnych mieszkańców regionu.

Wśród osób zaangażowanych w realizację zadania znajdują się archeolodzy, których dorobek badawczy i naukowy związany jest w dużej mierze z Ziemią Sandomierską. Redaktorem naukowym katalogu jest dr Marek Florek z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, jednocześnie Konserwator Zabytków Archeologicznych w Delegaturze w Sandomierzu Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach. Wprowadzenie do katalogu napisał prof. dr hab. Andrzej Buko, Dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie, przez wiele lat prowadzący badania archeologiczne w Sandomierzu i jego okolicach, założyciel Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego. Autorką tekstów do katalogu, podpisów zdjęć oraz spisu ponad 730 obiektów znajdujących się na wystawie jest Monika Bajka z Działu Archeologicznego Muzeum Okręgowego w Sandomierzu.

Publikacja w formie książkowej i na płycie DVD będzie rozprowadzana bezpłatnie do instytucji kultury i placówek naukowych w całej Polsce i poza jej granicami (m.in. do bibliotek Instytutów Archeologii), do bibliotek w województwie świętokrzyskim, a także wśród osób szczególnie zainteresowanych archeologią i przeszłością Ziemi Sandomierskiej.

Powstanie katalogu było możliwe dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Dziedzictwo kulturowe, priorytet 2 Wspieranie działań muzealnych.