Koczownicy-metalurdzy z czasów króla Salomona

Pozostałości wielkich obozowisk żyjących w namiotach górników i metalurgów sprzed blisko 3000 lat odkrywają archeolodzy na środku pustyni Arabah w południowym Izraelu.

Wzgórze Niewolników

Wykop na Wzgórzu Niewolników ukazujący warstwy żużlu nagromadzone w ciągu około 150 lat. Fot. American Friends of Tel Aviv University

Dolina Timna na pustyni Arabah od lat znana jest archeologom jako wielkie starożytne centrum produkcji miedzi. Badacze znaleźli tam pozostałości tysięcy prymitywnych kopalni, a także dziesiątki miejsc, w których wytapiano miedź. Od wielu dekad uważano, że są to pochodzące z XIII w. p.n.e. ślady działalności Egipcjan. Głównym dowodem była egipska świątynia odkryta w dolinie w 1969 r.

W lutym 2013 r. dr Erez Ben-Yosef z izraelskiego Tel Aviv University odkrył wraz ze swoim zespołem nieznane dotąd stanowisko w miejscu zwanym Wzgórzem Niewolników (Slaves Hill). Jest to ogromny obóz wytapiaczy miedzi z pozostałościami setek pieców i grubymi warstwami żużlu, który jest produktem ubocznym wytapiania.

Wśród tych pozostałości badacze znaleźli liczne fragmenty ubrań, tkanin i lin, a także resztki jedzenia (daktyli, winogron i pistacji), a także ceramikę i różne instalacje metalurgiczne. Liczne resztki organiczne pozwoliły przeprowadzić datowania radiowęglowe. Analizy renomowanego laboratorium uniwersytetu w Oxfordzie wskazały, że obozowisko funkcjonowało w X w. p.n.e. Jest więc o trzy stulecia młodsze, niż zakładała hipoteza „egipska”.

W ocenie badaczy wydobywaniem i wytapianiem rudy zajmowali się dolinie nie Egipcjanie, ale miejscowa ludność, która była najpewniej wczesnymi Edomitami. Była to federacja półkoczowniczych plemion żyjących na pustynnych terenach między Morzem Martwym, a Morzem Czerwonym. W Biblii są oni przedstawiani jako zażarci wrogowie Izraela. Dolina znajduje się właśnie na ich terenach, a odkryte zabytki i brak śladów jakichkolwiek budowli wskazują na to, że górnikami i metalurgami ze Wzgórza Niewolników byli właśnie mieszkający w namiotach nomadowie.

Te odkrycia potwierdzają ustalenia dokonane w innym wielkim obozowisku zwanym Stanowisko 30 (Site 30). Tam archeolodzy z University of California w San Diego (w których badaniach uczestniczył też Ben-Yosef) znaleźli zabytki z XI-IX w. p.n.e. i również uznali, że są one najpewniej pochodzenia edomickiego. Swoje ustalenia zaprezentowali w ubiegłym roku, ale nie były one wystarczające do obalenia „egipskiej” hipotezy. Datowania radiowęglowe ze Wzgórza Niewolników znacząco jednak wzmacniają dowody podważające tę tezę.

Badania na Wzgórzu Niewolników pokazują także, że mieszkańcy doliny Timna byli dobrze rozwiniętą społecznością. Stosowane przez nich technologie wytapiania były całkiem zaawansowane jak na tamte czasy, a obóz zdradza duży stopień organizacji. Jak podkreślają badacze do długotrwałego funkcjonowania grupy tysięcy ludzi na środku pustyni potrzebny był wysoki poziom współpracy.

Ogromna skala produkcji zdradza więc istnienie silnej i dobrze zorganizowanej społeczności. Jednak przez to, że ludzie ci żyli w namiotach, ich istnienie i działalność byłyby niewidoczne dla archeologów, gdyby nie to, że zajmowali się oni właśnie górnictwem i wytopem miedzi, które zostawiają bardzo wyraźne i trwałe ślady.

Archeolodzy podkreślają, że gdyby nie przemysłowa działalność tych ludzi, to nie mieliby w ogóle pojęcia, że na środku pustyni istniała duża społeczność, która zapewne miała spore znaczenie polityczne i militarne w tym regionie. Zdaniem Ben-Yosefa odkrycie pokazuje, że rozwinięte społeczności nie zawsze muszą pozostawiać po sobie pozostałości architektoniczne, a więc nie należy braku budynków uznawać za dowód na brak takich społeczności na badanym obszarze.

Izraelscy badacze chętnie wskazują, że ślady produkcji metalurgicznej pochodzą z czasów, w których według Biblii Izraelem rządził król Salomon. Nie uznają ich jednak za kopalnie tego władcy, co chętnie czyniono wiele lat temu, jeszcze przed pojawieniem się hipotezy „egipskiej”. Ben-Yosef nie wyklucza jednak, że Salomon mógł przez pewien czas sprawować nad nimi jakąś kontrolę.

Na podstawie komunikatu American Friends of Tel Aviv University

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 7, średnia ocen: 6,00 na 6)
Loading...