Po co Kleopatrze ziemia i barki?

Egipskie królowe posiadały prywatne majątki, np. ziemię czy łodzie, przynoszące im stałe zyski. O tym, skąd te majątki mogły się brać – i czemu służyły – mówiła Lucia Criscuolo z Uniwersytetu w Bolonii na XXVII Międzynarodowym Kongresie Papirologicznym w Warszawie.

Cleopatra_II_and_III_Kom_Ombo_Temple

Wzmianek na temat majątku egipskich królowych Lucia Criscuolo szuka w archiwach i zbiorach papirusów, przechowywanych w różnych ośrodkach Europy. Jak zauważa, rola królowych w monarchii ptolemejskiej (dynastii panującej m.in. w starożytnym Egipcie w latach 304–30 p.n.e.) została zbadana już dość dobrze. Znawcy tematu często też podkreślają, że wiele z tych królowych miało bezpośredni wpływ na życie polityczne Egiptu w III i II w. p.n.e. Włoska badaczka zauważa jednak, że nawet najbardziej wpływowe królowe wymagały wsparcia ludzi, którzy nie tylko wierzyli w siłę monarchini, ale też pomagali im osiągać konkretne cele.

Analizując papirusy Criscuolo zwraca uwagę na nietypowe zapiski (zwłaszcza z II w. p.n.e.) dotyczące majątku, np. ziemi należącej do królowej czy barek służących do transportu różnych dóbr. Zastanawia się też, jak egipskie królowe zapewniały sobie polityczne wpływy. – Moje pytanie brzmi: kiedy zaczęła się ekonomiczna rola królowej i czego możemy się dowiedzieć na temat sposobu organizacji i rozległości jej „prywatnych przedsięwzięć”? Czy te dochody miały jakieś znaczenie, zapewniając jej finansowe wsparcie, pozwalające zwiększyć polityczną aktywność królowej? – zastanawiała się papirolog podczas jednego z wykładów na Uniwersytecie Warszawskim.

Zapiski świadczące o posiadaniu przez królową prywatnego majątku nie dość, że są skromne, to często dotyczą nieco innych okresów. – Nie dostarczają zbyt wielu dowodów na to, że od II w. p.n.e. królowa grała rolę niezależną i że czerpała niezależny dochód – zauważyła. Jeden z niewielu wyjątków stanowi grupa papirusów z II w. p.n.e., datowanych na czas panowania Ptolomeusza VI i Ptolomeusza VIII. Zawierają one wzmianki nt. łodzi albo barek należących do królowej. – Wydaje się, że tylko Kleopatra II posiadała łodzie. Nie da się jednak obliczyć, ile mogła na nich zarabiać – przyznała badaczka.

Pierwsze wyraźne dowody na posiadanie ziemi dotyczą Kleopatry II, żony Ptolomeusza VIII, a późniejsze – Kleopatry III, Kleopatry Berenike i Kleopatry Tryfajna. Zapiski dotyczące Kleopatry III wskazują na to, że jej ziemie były uprawiane i przynosiły dochód. Zdaniem włoskiej badaczki papirusy potwierdzają informacje pochodzące z innych źródeł, mówiących o rosnącym znaczeniu tej władczyni i o tym, że była ona reprezentowana przez specjalnie zatrudnione osoby.

– Oczywiście tak małe ilości dostępnego tekstu nie pozwalają na wiarygodną rekonstrukcję informacji dotyczących majątku królowych – zastrzegła Criscuolo. Nie da się też porównać majątku i dochodów poszczególnych królowych. Pewna grupa dokumentów pozwala jednak sądzić, że gdyby dysponować pełną dokumentacją dla całego Egiptu – mogłoby się okazać, że do królowej należało nawet ok 10 proc. ziemi uprawnej w Aleksandrii.

Włoska badaczka zastanawia się nad statusem prawnym majątku królowych. Według niektórych ekspertów były to dary od ich mężów albo posagi od ojców. – Zdarzały się dary przekazywane przez królów, można znaleźć zapiski na ten temat. Ale choć wiemy, że Kleopatra II i jej potomstwo miały silny wpływ na mężów i synów – trudno uwierzyć, by jakikolwiek rodzaj podarków, dających królowej tak dużą, potencjalną, finansową niezależność, był jej dawany tylko z miłości – sugeruje Criscuolo.

– Taką szczodrość może łatwiej wyjaśnić chroniony prawem dar dla panny młodej – dodała papirolog. Jak przypomniała, istnieją dowody na konkretny, osobisty przychód, pochodzący z oficjalnego posagu Kleopatry I. Władczyni ta pochodziła z dynastii innej niż ród jej męża i do małżeństwa wniosła m.in. posag w postaci ziemi, podzielonej między nią a małżonka. Zapiski pozwalają szacować, że przynajmniej w niektórych latach każda z tych działek generowała dochody w wysokości ok. 18 tys. talentów.

Zdaniem Criscuolo skala tych dochodów może tłumaczyć rosnące znaczenie polityczne królowych, „wspieranych przez odpowiednie fundusze, których – z jakichś powodów – mężczyźni z ich rodzin nie mogli przejąć”.

Kongres badaczy papirusów na Uniwersytecie Warszawskim zakończył się w sobotę 3 sierpnia.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce.

Na zdjęciu: Wizerunki Kleopatry II i Kleopatry III w świątyni Kom Ombo. Fot. ISa1, Creative Commons

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 8, średnia ocen: 5,75 na 6)
Loading...