Nieznany gatunek pradawnego ptaka spod Rzeszowa

Nowy gatunek ptaka sprzed 29 mln lat odkrył pod Rzeszowem tamtejszy pasjonat paleontologii. Opis znaleziska, opracowany przez polskich naukowców, ukazał się właśnie w prestiżowym czasopiśmie „Journal of Ornithology”.

Resoviaornis jamrozi

Resoviaornis jamrozi widoczny w postaci odciśniętego szkieletu w łupku, z zachowanymi fragmentami skamieniałych kości. Dla porównania wielkości – zapałka. Fot. Zbigniew M. Bocheński

Resoviaornis jamrozi to nowo odkryty gatunek ptaka wróblowego (Passeriformes) żyjącego w okresie wczesnego oligocenu.

– Nazwa naszego okazu (Resoviaornis jamrozi) pochodzi od nazwy miasta, w pobliżu którego został znaleziony. Rzeszów po łacinie to Resovia, ptak po grecku to ornis oraz od nazwiska znalazcy – Albina Jamróza – wyjaśnił PAP dr hab. Zbigniew M. Bocheński z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie, jeden z autorów publikacji na temat znaleziska.

W zespole, który zajął się nowym gatunkiem, znaleźli się również dr hab. Teresa Tomek i mgr Krzysztof Wertz z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN oraz mgr Ewa Świdnicka z Zakładu Paleozoologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Skamielinę odkrył rzeszowski pasjonat paleontologii – Albin Jamróz. Okazy z jego kolekcji, na którą składają się głównie skamieniałości roślin i ryb z oligocenu Karpat, posłużyły w przeszłości do napisania kilku prac magisterskich na Wydziale Biologii Uniwersytetu Rzeszowskiego.

– Szczątki ptaka znalazłem na brzegu małego potoczku, który podmywał odkrywkę menilitowych łupków – nawarstwień sprzed dziesiątek milionów lat. Odkrycie to jest koronnym znaleziskiem mojego życia – powiedział Jamróz.

Według dr. Bocheńskiego Resoviaornis jamrozi żył ok. 29 mln lat temu. – Był wielkości dzisiejszej sikory modrej. Dziób ptaka wskazuje, że żywił się owadami lub owocami. Miał dosyć długie nogi i zapewne większość czasu spędzał na ziemi lub wśród gałęzi, a nie w powietrzu – opisał naukowiec.

Z uwagi na to, że odkryta skamieniałość różni się bardzo od współczesnych ptaków wróblowych, została umieszczona w specjalnie dla niej stworzonym nowym rodzaju.

Ptak, którego opisali naukowcy, utopił się w oceanie, pokrywającym kilkadziesiąt milionów lat temu teren dzisiejszej południowo-wschodniej Polski. Niestety nie zachowały się odciski jego piór. Dlatego nie wiadomo, jak dokładnie wyglądał.

Jak zauważają badacze, Resoviaornis jamrozi jest trzecim pochodzącym z oligocenu dotychczas opisanym gatunkiem ptaka wróblowego na świecie i jednocześnie jednym z najstarszych ptaków wróblowych w ogóle. To piąty okaz kopalny oligoceńskiego ptaka opisanego dotychczas z terenów dzisiejszej Polski.

– Nasze odkrycie wnosi cenne informacje na temat wczesnego etapu ewolucji tej grupy ptaków. Obecnie ptaki wróblowe są najliczniejszą grupą ptaków – spośród około 10 tys. znanych współcześnie gatunków ptaków ponad połowa (ok. 5400) to właśnie ptaki wróblowe – dodaje dr Bocheński.

Publikacja naukowców dostępna jest za darmo on-line na stronie wydawnictwa Springer (http://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10336-013-0958-z), dzięki Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które od kilku lat opłaca taką opcję dla wszystkich prac pisanych przez Polaków.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce

Zbigniew M. Bochenski, Teresa Tomek, Krzysztof Wertz, Ewa Swidnicka, The third nearly complete passerine bird from the early Oligocene of Europe, Journal of Ornithology, 10.1007/s10336-013-0958-z

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 12, średnia ocen: 5,58 na 6)
Loading...