Nowy fragment Wałów Śląskich

Ekipa badawcza Towarzystwa Bory Dolnośląskie natrafiła w okolicy przysiółka Szprotawka w Lubuskiem na kolejne nieznane dotąd odcinki Wałów Śląskich.

Wały Śląskie pod Szprotawką

Nieznany dotąd fragment Wałów Śląskich znaleziony w okolicy przysiółka Szprotawka. Fot. dzięki uprzejmości Macieja Boryny

Odkrycia dokonano na obszarze historycznego lasu zaporowego, określanego w literaturze jako „Hagwald”. Obecnie to teren Rezerwatu Buczyna Szprotawska, który styka się z dobrze zachowanymi potrójnymi wałami, ale jak dotąd próby zidentyfikowania przebiegu umocnienia w samym lesie kończyły się fiaskiem.

– Dotychczasowi badacze poszukiwali pozostałości po bliźniaczych potrójnych wałach, a należało założyć, że konstrukcja budowli na poszczególnych stanowiskach była istotnie zróżnicowana. Na terenie rezerwatu występują formy w postaci pojedynczego wału z rowem lub pojedynczego dużego rowu – tłumaczy te niepowodzenia Maciej Boryna, kierownik ekipy badawczej TBD.

Odkryty odcinek łączył się od wschodu z „Krowim Bagnem”, a od zachodu z podmokłą poświadczoną źródłowo chronioną „Łąką Książęcą”.

Wały Śląskie - pomiary

Pomiary odkrytego odcinka. Fot. dzięki uprzejmości Macieja Boryny

– Znalezione fragmenty układają się w spójną całość, co pozwala na odtworzenie całościowego przebiegu wału w dzisiejszym rezerwacie – mówi Maciej Boryna.

Przecinające Dolny Śląsk wały są najdłuższym zabytkiem archeologicznym w naszym kraju. Mimo 200 lat zainteresowania ze strony nauki przez długi czas otaczała je aura tajemniczości. Ich powstanie przypisywano m.in. plemieniu Ślężan – miały być dowodem stworzenia przez nich silnego związku plemiennego. Jednak dużo chętniej wśród domniemanych twórców wymieniano Bolesława Chrobrego. Niemieccy badacze woleli jednak widzieć w nich linię obronną wymierzoną przeciwko Polakom. Wszystkie te hipotezy nie miały jednak żadnego oparcia w dowodach.

Kilkanaście lat temu lokalna Sekcja Badań Historycznych w Szprotawie zainicjowała program badania wałów. Przełomem w prowadzonych przez Towarzystwo Bory Dolnośląskie i Muzeum Ziemi Szprotawskiej badaniach było odkrycie w 2006 r. w wale pod Szprotawą trzech skąpych fragmentów naczyń z późnego średniowiecza, a więc dużo młodszych niż czasy Ślężan i Bolesława Chrobrego. Był to typ ceramiki wiązany na obszarze Dolnego Śląska z pojawieniem się osadnictwa niemieckiego. To naprowadziło badaczy na hipotezę, że wały są pozostałością zbudowanej w XIV/XV w. zapory granicznej Księstwa Głogowskiego.

Na słuszność hipotezy wskazuje też to, że wały ciągną się właśnie wzdłuż zachodniej granicy księstwa. Co więcej, wiele nieznanych odcinków badacze odkryli właśnie dzięki temu, że kierowali się jej przebiegiem.

Nie była to żadna potężna fortyfikacja. W ocenie badaczy należy raczej mówić o czymś w rodzaju solidnego opłotowania włości należących do księstwa. Taka forma oznaczenia i zabezpieczenia domeny była wówczas popularna w tej części Europy.

Wał występuje w terenie pod postacią trzech lub dwóch równolegle do siebie biegnących nasypów ziemnych poprzedzielanych rowami. Czasami jest to tylko jeden wał z towarzyszącym mu rowem. Najbardziej efektownie nasypy osiągają wysokość blisko 2,5 m.

Zabytek nie zachowały się w jednej nieprzerwanej linii, lecz we fragmentach o długości od kilkudziesięciu metrów do kilku kilometrów. Do dnia dzisiejszego zarejestrowano łącznie ok. 30 km wału na obszarach województw lubuskiego i dolnośląskiego. Najlepiej zachowane odcinki biegną w ostępach Borów Dolnośląskich.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 13, średnia ocen: 6,00 na 6)
Loading...