Stopa sprzed 3,4 mln lat

Częściowo zachowaną stopę hominina, który żył w Etiopii około 3,4 mln lat temu znaleźli etiopscy i amerykańscy badacze. Odkrycie zdradza, że słynne Australopithecus afarensis dzieliły wschodnią Afrykę z innym gatunkiem homininów.

Tak prezentuje się znaleziona stopa. © The Cleveland Museum of Natural History, Photo courtesy: Yohannes Haile-Selassie

Znalezienie ośmiu kości jednej stopy może wydawać się czymś mało istotnym, ale w przypadku człowiekowatych sprzed 3-4 mln lat temu tak nie jest. Paleoantropolodzy stosunkowo często znajdują czaszki, kości długie i zęby. Drobne kości stóp i dłoni to rzadkość, gdyż z różnych powodów (np. działalność padlinożerców i drapieżników) mają one dużo mniejsze szanse na fosylizację. Dość powiedzieć, że gdy po wielu dekadach poszukiwań naukowcy znaleźli wreszcie kość śródstopia Australopithecus afarensis, to doczekała się ona publikacji w Science, jednym z dwóch najbardziej renomowanych magazynów naukowych świata.

Teraz w drugim z najbardziej prestiżowych magazynów – brytyjskim Nature – badacze z USA i Etiopii zaprezentowali częściowo zachowaną stopę pochodzącą z czasów Australopithecus afarensis i znalezioną w zamieszkałej przez nich Etiopii. Nie jest to jednak stopa przedstawiciela tego gatunku, co czyni odkrycie jeszcze bardziej wyjątkowym.

Stephanie Melillo prezentuje pierwszy odkryty fragment stopy – czwartą kość śródstopia. © The Cleveland Museum of Natural History, Photo courtesy: Yohannes Haile-Selassie

Naukowcy odkryli stopę w miejscu zwanym Burtele, które znajduje się w słynnym ze skamieniałości dawnych homininów regionie Afar w Etiopii. Na pierwszy fragment stopy (połowę czwartej kości śródstopia) natknęła się 15 lutego 2009 r. Stephanie Melillo. Badacze zaczęli dokładnie przeczesywać i przesiewać osady w tym miejscu, co pozwoliło odnaleźć kolejne kości. Wszystkie należą do prawej stopy najpewniej jednego osobnika. Analizy stratygraficzne pozwoliły ustalić, że kości mają około 3,2-3,4 mln lat.

– Częściowo zachowana stopa z Burtele pokazuje, że 3,4 mln lat temu, Australopithecus afarensis, które chodziły na dwóch nogach w pozycji wyprostowanej, nie były jedynym gatunkiem homininów żyjącym w tej części Etiopii – mówi szef zespołu badawczego dr Yohannes Haile-Selassie z Muzeum Historii Naturalnej w Cleveland. To pierwszy taki mocny dowód na to.

Członkowie zespołu przesiewają ziemię, by wyłapać nawet najdrobniejsze skamieniałości. © The Cleveland Museum of Natural History, Photo courtesy: Yohannes Haile-Selassie

Znaleziona stopa charakteryzuje się przede wszystkim odstającym paluchem. Przypomina więc bardzo stopę żyjących około milion lat wcześniej Ardipithecus ramidus. Tymczasem Australopithecus afarensis miały paluch ułożony równolegle do innych palców, tak jak my.

– Odkrycie było dla nas sporym szokiem. Te skamieniałości reprezentują kości, których nigdy dotąd nie widzieliśmy – mówi współkierownik zespołu badawczego dr Bruce Latimer z Uniwersytetu Case Western Reserve. Chwytny paluch mógł ruszać się z boku na bok, ale jednocześnie jego budowa nie zapewnia elastyczności potrzebnej do odpychania się od ziemi podczas chodu w pozycji wyprostowanej – Ten osobnik najpewniej miał dość dziwaczny krok – uważa Latimer.

© The Cleveland Museum of Natural History, Photo courtesy: Yohannes Haile-Selassie

Taka stopa zdradza, że posiadający ją gatunek był bardziej przystosowany do życia na drzewach, a po ziemi poruszał się mniej chętnie. Tymczasem stopy Australopithecus afarensis były dostosowane do długodystansowych marszów. – Z perspektywy czasu doskonale widać, która grupa odniosła sukces – mówi Latimer.

Badacze na razie nie przydzielili stopy do żadnego gatunku. Główną przeszkodą jest brak czaszki i zębów, które można powiązać ze stopą. Jednak zdaniem odkrywców w wielu elementach znalezione kości bardzo przypominają stopy Ardipithecus ramidus.

Wykopane skamieniałości ryb, krokodyli i żółwi oraz fizyczna i chemiczna charakterystyka osadów wskazują, że miejsce odkrycia było lasem z jeziorem i licznymi korytami rzeki. To dobre środowisko dla homininów żyjących wciąż głównie na drzewach.

Yohannes Haile-Selassie, Beverly Z. Saylor, Alan Deino, Naomi E. Levin, Mulugeta Alene & Bruce M. Latimer, A new hominin foot from Ethiopia shows multiple Pliocene bipedal adaptations, Nature 483, 565–569 (29 March 2012) doi:10.1038/nature10922

Komunikat i film (poniżej) Muzeum Historii Naturalnej w Cleveland

Film Nature

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 6, średnia ocen: 5,83 na 6)
Loading...