Czy wielkie wymieranie właśnie trwa?

Wymieranie gatunków jest czymś normalnym. Od początków życia na naszej planecie jedne gatunki znikają, a na ich miejsce pojawiają się nowe. Naukowcy szacują, że w ciągu 3,5 mld lat było ich na Ziemi około 4 mld z czego obecnie żyje tylko 1 proc.

Ostatni żyjący wilk workowaty sfotografowany w 1933 r. w ogrodzie zoologicznym w Hobart. Zmarł trzy lata później

Czasami wymierania kumulują się w krótkim z punktu widzenia geologii okresie. Gdy podczas takiego zdarzenia zniknie co najmniej 75 proc. znanych gatunków, to naukowcy mówią o wielkim wymieraniu. W ciągu ostatnich 540 mln lat było pięć takich katastrof, a najsłynniejsza zdarzyła się 65 mln lat temu, gdy z Ziemi zniknęły dinozaury. Wiele wskazuje na to, że właśnie trwa szóste wielkie wymieranie.

W dzisiejszym „Nature” ukazał się artykuł, w którym międzynarodowy zespół badaczy, stwierdził, że obecny świat dość szybko podąża w kierunku spełnienia definicji wielkiego wymierania. Trzy czwarte obecnie istniejących gatunków mogą zniknąć nawet w ciągu najbliższych 300 lat

Analizy badaczy wykazały, że w ciągu ostatnich 500 lat gatunki wymierają niesamowicie szybko. Wyliczona dla ssaków średnia za ostatnie 65 mln lat to niecałe 2 gatunki na milion lat. Tymczasem w ciągu zaledwie 500 ostatnich lat zniknęło co najmniej 80 z 5570 gatunków ssaków. Sytuacja wygląda dużo gorzej, gdy spojrzymy na listę ssaków zagrożonych wymarciem, na której jest obecnie trochę ponad 1000 gatunków. Jeśli wszystkie znikną w ciągu stu lat i trend ten nie zmieni się, to za 334 lata nie będzie już 75 proc. gatunków ssaków.

Upolowany tygrys jawajski, 1941 r. Ostatni przedstawiciele tego podgatunku tygrysa wymarli najpewniej w latach 70. Zdjęcie na licencji Creative Commons, Tropenmuseum of the Royal Tropical Institute

W podobny sposób zespół przeanalizował płazy, gady, ptaki, rośliny, mięczaki i inne formy życia. Badania wykazały podobny wzorzec jak u ssaków. – Gdyby wszystkie obecnie zagrożone gatunki, czyli oficjalnie klasyfikowane jako krytycznie zagrożone, zagrożone i narażone, wymarły i to tempo by się utrzymało, to szóste wielkie wymieranie będzie faktem za 3 do 22 stuleci – podsumowuje te analizy kierownik badań Anthony Barnosky z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley.

Naukowcy przekonują jednak, że choć sytuacja jest poważna, gdyż obecne tempo wymierania najwyraźniej jest szybsze niż w przypadku pięciu wielkich wymierań, to na razie możliwe jest przeciwdziałanie. Dotąd zniknęło 1-2 proc. gatunków i ludzie są w stanie zatrzymać zagładę, która w dużym stopniu jest ich dziełem. Składa się na to nie tylko celowe zabijanie zwierząt. Szkodliwe są też liczne zmiany wprowadzane w środowisku, które zmniejszają bioróżnorodność. Ogromny wpływ ma też oczywiście zanieczyszczanie wód, ziemi i atmosfery.

Wyniki badań ukazały się w „Nature”.

Barnosky, A., Matzke, N., Tomiya, S., Wogan, G., Swartz, B., Quental, T., Marshall, C., McGuire, J., Lindsey, E., Maguire, K., Mersey, B., & Ferrer, E. (2011). Has the Earth’s sixth mass extinction already arrived? Nature, 471 (7336), 51-57 DOI: 10.1038/nature09678

Z łatwiej dostępnych materiałów warto zajrzeć do komunikatu prasowego Uniwersytetu Kalifornijskiego oraz tekstu na stronach internetowych magazynu Science.

Komentarz

Naukowcy przyjrzeli się pięciu ostatnim wiekom, gdyż dla tego okresu mamy dobre dane, co było istotne dla prowadzonych analiz. Sytuacja jest jednak dużo poważniejsza, niż pokazują to ich badania. Jeśli do owych 80 gatunków z ostatnich wieków dodamy ssaki, które zniknęły w ciągu ostatnich 50 tysięcy lat (m.in. megafauny Australii, Ameryki i Europy z mamutami, kotami szablozębnymi, nosorożcami włochatymi i wieloma innymi zwierzętami), to wynik za ostatni milion lat staje się najpewniej wielokrotnie wyższy. Tymczasem kilkadziesiąt tysięcy lat to z punktu widzenia geologii naprawdę krótki okres i wielkie zagłady z przeszłości mogły spokojnie zająć więcej czasu. Moim zdaniem nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że mamy do czynienia z masowym wymieraniem. Pytanie tylko czy jego skala osiągnie taki poziom, by uznać je za wielkie.

Tutaj możecie zobaczyć zdjęcia najbardziej znanych ssaków, którym grozi wyginięcie.