Najciekawsze polskie odkrycia archeologiczne 2010

Czytelnicy Archeowieści wybrali w głosowaniu najciekawsze ich zdaniem odkrycia archeologiczne, o których dowiedzieliśmy się w ubiegłym roku.

Odkrycia w kraju:

1. Szczątki neandertalczyków z jaskini Stajnia

Na to odkrycie polska nauka czekała ponad sto lat. Choć od dawna wiedzieliśmy, że neandertalczycy żyli nad Wisłą i Odrą, gdyż zostawiali tu swoje narzędzia, to brakowało nam szczątków „polskich” neandertalczyków. Są to jednocześnie najstarsze ludzkie szczątki odkryte na terenie naszego kraju. Nic więc dziwnego, że odkrycie dr. Mikołaja Urbanowskiego zajęło pierwsze miejsce.

2. Skarb z okolic Iławy

Bardzo wysoką pozycję odkrycie to zawdzięcza mobilizacji na forach poszukiwaczy. Nim zaczęto na nich nawoływać do głosowania, znalezisko znajdowało się poza pierwszą dziesiątką, podobnie jak inne ubiegłoroczne skarby. Mobilizacja wynikała z tego, że skarb – ponad 800 przedmiotów ze srebra, datowanych na 1010 rok – odkryli poszukiwacze ze stowarzyszenia „Ylavia”. Warto jednak nadmienić, że dokonali tego w ramach legalnych poszukiwań prowadzonych w porozumieniu z konserwatorem zabytków. I w tym moim zdaniem tkwi największa wartość tego znaleziska.

3. Ślady obecności Homo erectus w Polsce 800 tys. lat temu

Najstarsze narzędzia odkryte kiedykolwiek na ziemiach polskich leżały w żwirowni w Kończycach Wielkich. Nie jest to co prawda pierwszy dowód obecności Homo erectus na naszych ziemiach, ale znacząco przesuwa w przeszłość moment dotarcia na nasze terytorium pierwszych ludzi. Dotąd uważano, że miało to miejsce około 500 tys. lat temu. Warto wspomnieć, że jeszcze kilkanaście lat temu twierdzono, że 800 tys. lat temu pierwsi ludzie pojawili się w Europie. Ta data też już jest nieaktualna.

4. Kościół w Czermnie
5. Odkrycia w Dzielnicy: neolityczny posążek i najstarsze żyto w Polsce
6. Prehistoryczny grób ze Szczytnej
7. Pochówek dziecka z jaskini Borsuka
8. Brama grodziska w Tumie
9. Sambijska biżuteria i rzymskie naczynie szklane z cmentarzyska w Weklicach (ex aequo)
9. Wczesnośredniowieczna łaźnia z Małopolski (ex aequo)

Polskie odkrycia za granicą:

1. Karawanseraj z Tell Arbid i obalenie hipotezy o prawie całkowitym wyludnieniu północnej Mezopotamii pod koniec III tysiąclecia p.n.e.
2. Kamieniołomy budowniczych najstarszej piramidy świata

Oba odkrycia przez cały czas szły łeb w łeb, a prowadzenie zmieniało się kilka razy. W końcu Tell Arbid zyskało kilka głosów przewagi i wygrało.

3. Skarb z Risan
4. Rzymski fort w Bałakławie
5. Prehistoryczna osada z Kuwejtu

Są jeszcze dwa istotne odkrycia dotyczące przeszłości dokonane na ziemiach polskich, które poznaliśmy w ubiegłym roku i o których trzeba wspomnieć. W obu przypadkach chodzi o ślady zwierząt odkryte w Górach Świętokrzyskich i co więcej w obu odkryciach brał udział paleontolog Grzegorz Niedźwiedzki.

Pierwsze odkrycie było sensacją stycznia i trafiło aż na okładkę „Nature” – jednego z dwóch najbardziej prestiżowych magazynów naukowych świata. W Zachełmiu Polacy znaleźli najstarsze na świecie ślady stóp pozostawione przez lądowe kręgowce.

Drugie odkrycie nie trafiło co prawda na okładkę „Nature”, ale publikacja w „Proceedings of the Royal Society B” to również świetne osiągnięcie. Tym razem Grzegorz Niedźwiedzki odkrył najstarsze na świecie ślady dinozaurów.