Ocieplenie klimatu zagraża zabytkom

Zmiany klimatyczne nie oszczędzają również pozostałości po dawnych mieszkańcach naszej planety. Na Syberii rosnące temperatury powodują zanikanie wiecznej zmarzliny, która przez tysiące lat chroniła bogate grobowce koczowników. W Sudanie piasek zasypuje tamtejsze piramidy, a w Peru ulewne deszcze rozmywają jedno z największych dawnych miast Ameryki.

O zagrożeniu alarmują – bynajmniej nie jako pierwsi – francuscy badacze z instytutu CNRS. Uczestniczyli oni w badaniach kurhanów scytyjskich wodzów w górach Ałtaj na Syberii. Od wielu stuleci spoczywające w grobach mumie wytatuowanych koczowników oraz złożone z nimi konie, futra, broń, ubrania i inne przedmioty chroniła przed gniciem wieczna zmarzlina. Jednak obecnie ta naturalna ochrona znika. Za każdym rokiem warstwa wiecznej zmarzliny jest coraz cieńsza.

Topniejące lodowce na całym świecie uwolniły już wiele zabytków. Najsłynniejsze tego typu odkrycie to naturalnie zmumifikowanego szczątki prehistorycznego mężczyzny, które w 1991 r. zauważono w Alpach, gdy wystawały z lodu. Lód uwalnia także zabytki w Norwegii.

Kolejne zagrożenie związane ze zmianami klimatycznymi to podnoszące się wody oceanów. Podniesienie się poziomu mórz o 1 m spowoduje zalanie wielu stanowisk archeologicznych. Bardzo zła sytuacja będzie np. na Pacyfiku. W Tanzanii erozja morska zwaliła już mur fortu Kilwa zbudowanego przez Portugalczyków w 1505 r. W Bangladeszu woda regularnie zalewa ruiny miasta Panam, które było centralnym ośrodkiem Bengalu od XV do XIX w.

Pamiątkom przeszłości szkodzą też towarzyszące zmianom klimatycznym burze. Najbardziej znanym przykładem jest Chan Chan w Peru – była stolica bogatego królestwa Chimu i największe prekolumbijskie miasto w Ameryce Południowej. Zbudowane głównie z cegły suszonej mury nie wytrzymują ciągłych ulew. Szczególnie niszczycielskie są opady wywoływane przez zjawisko atmosferyczne zwane El Nino.

O niszczycielskiej sile natury przekonali się Meksykanie w 1995 r., gdy tornada Opalo i Roxana mocno uszkodziły majańską świątynię w Tabasqueno. Zabytek musiano odbudowywać.

Zagrożeniem są też pustynie. W Sudanie piasek zasypuje piramidy, w których około 2 tysiące lat temu grzebano władców królestwa Meroe. W 2007 r. w Omanie cyklony zasypały piaskiem stanowiska archeologiczne z V i VI tysiąclecia p.n.e.

Francuzi przestrzegają, że UNESCO nie robi wystarczająco dużo, aby przeciwdziałać tej sytuacji i apelują o większe zaangażowanie społeczności międzynarodowej. Ich zdaniem mogą być potrzebne działanie podobne do tych, które podjęto niegdyś dla ocalenia przed zalaniem skalnej świątyni Abu Simbel w Egipcie. Ogromną budowlę pocięto na kawałki i przeniesiono na tereny, którym nie groziło zalanie.

Na podstawie depeszy AFP opublikowanej przez Yahoo.