Poroża jeleni sprzed 8400 lat odkryto w Nienawiszczu

Dwa poroża jeleni europejskich sprzed ok. 8400 lat odkryto w trakcie eksploatacji torfu w kopalni odkrywkowej we wsi Nienawiszcz w Wielkopolsce. Dzięki informacji od Nadleśnictwa Łopuchówko znaleziskiem zainteresowali się pracownicy Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.

Dyrektor placówki powołał zespołu badawczy w skład którego weszli pracownicy wyżej wymienionych instytucji oraz Polskiej Akademii Nauk, Oddział w Poznaniu i Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu (Zakład Biogeografii i Paleoekologii i Instytut Prahistorii).

Po przeprowadzeniu szczegółowych oględzin i dokonaniu pomiarów obu poroży, wykonanych przez dra inż. Tomasza Sobalaka, okazało się, że poroża te należały do jeleni w wieku około 8 i 10 lat, a do ich śmierci doszło w między wrześniem a grudniem.

Specjalistyczne badania węgla radioaktywnego C14 w Poznańskim Laboratorium Radiowęglowym wykazały, że zwierzęta żyły w ciepłym okresie klimatycznym ok. 8400 lat temu.

– W czasach, kiedy żyły zwierzęta, do których należały poroża tereny północnej Wielkopolski zamieszkiwała ludność nieznająca produkcji naczyń glinianych oraz przedmiotów metalowych, wytwarzająca głównie narzędzia krzemienne i kościane – mówi Andrzej Kowalczyk, jeden z archeologów powołanych do zespołu badawczego.

To on wspólnie z dr Iwoną Sobkowiak-Tabaka z IAE PAN Oddział w Poznaniu przeprowadzili badania wykopaliskowe w wyrobisku torfu w poszukiwaniu pozostałych części szkieletów zwierząt. Naukowców interesował również kontekst odkrycia i możliwy wpływ ludzi na śmierć jeleni.

– W efekcie naszych prac pozyskaliśmy także szczątki kostne konia, żółwi i najprawdopodobniej tura. Niestety, nie znaleźliśmy pozostałych części szkieletów jeleni – dodaje Kowalczyk.

Wszystkie odkryte kości zostaną poddane szczegółowemu oglądowi przez archeozoologa, a następnie zdeponowane w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Naukowcy planują również pobranie próbek DNA z pozyskanych szczątków jeleni, co umożliwi porównanie i określenie ewentualnych zmian ewolucyjnych ze współcześnie występującymi przedstawicielami tego gatunku.

Obecność człowieka w najbliższej okolicy w pradziejach nie ulega wątpliwości. Pracownicy firmy eksploatującej złoża torfu znaleźli tutaj wcześniej topór wykonany z poroża jelenia i odłupek krzemienny. Niestety nieznany jest dokładny kontekst odkrycia.

– Planowane w najbliższym czasie badania powierzchniowe terenów położonych nad dawnym zbiornikiem wodnym przyniosą zapewne dalsze znaleziska z epoki kamienia. Podobne depozyty zwierząt w dawnych zbiornikach wodnych, odkryto np. na terenie północnych Niemiec. Interpretowane są one jako magazyny żywności czy „śmietniska” stanowiące zaplecze dla okolicznej ludności – wyjaśnia dr Iwona Sobkowiak-Tabaka.

W trakcie badań archeologicznych z rejonu występowania znalezisk został pobrany przez dra Mariusza Gałkę z Zakładu Biogeografii i Paleoekologii UAM rdzeń do analiz palinologicznych i makroszczątkowych oraz próby do analiz malakologicznych przez Aldonę Kurzawską z Instytutu Prahistorii UAM. Wyniki analiz pozwolą określić środowisko w jakim żyły jelenie oraz uchwycić zmiany klimatyczne na przestrzeni kilku tysięcy lat.

Zdaniem Andrzeja Kowalczyka, podjęte badania pozwolą przybliżyć środowisko przyrodnicze oraz życie ludzi na terenie północnej Wielkopolski ok. 8400 lat temu.

Pod koniec roku w Bibliotece Publicznej w Murowanej Goślinie będzie można obejrzeć wystawę poświęconą pozyskanym zabytkom. Dotychczasowe badania sfinansowane zostały przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu, IAE PAN Odział w Poznaniu i MPP na Lednicy.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce. Oryginalny tekst z ilustracjami.