Greccy bogowie z Izraela

Wizerunki Tyche, Apolla i menady odkryli ostatnio archeolodzy podczas badań w ruinach starożytnych miast położonych na terenie Izraela. Odkrycia te przypominają, że przez setki lat kultura hellenistyczna miała w tym rejonie ogromne znaczenie.

Portret Apolla, greckiego boga słońca i muzyki, znajdował się na pięknie wykonanym brązowym sygnecie, który archeolodzy z Uniwersytetu w Hajfie odkryli w Tel Dor w północnym Izraelu (obok, fot. Tel Dor Expedition).

Pierścień znajdował się w starożytnym śmietnisku. W ocenie badaczy jest to dzieło bardzo dobrego artysty, a jego odkrycie pokazuje, że nie tylko mieszkańcy stolic hellenistycznych królestw mogli sobie pozwolić na dzieła sztuki najwyższej klasy.

Pierścień pochodzi najpewniej z IV-III w p.n.e., a więc czasów, gdy grecka kultura dopiero zapuszczała na tych terenach korzenie, co było skutkiem podboju perskiego imperium przez Aleksandra Macedońskiego. Właściciel mógł go używać jako pieczęci.

To kolejny dowód silnych wpływów kultury greckiej odkryty ostatnio w Tel Dor. W poprzednich sezonach badacze znaleźli tam m.in. malutki kamień szlachetny z portretem Aleksandra Macedońskiego oraz hellenistyczną mozaikę. Zamieszkane głównie przez Fenicjan Tel Dor stało się po wyprawie Aleksandra jednym z centrów greckiej kultury w tym regionie i zachowało ten charakter przez wiele stuleci.

Nie było to oczywiście jedyne takie centrum, o czym świadczy chociażby kolejne z niedawnych hellenistycznych odkryć w północnym Izraelu. W ruinach starożytnego Hippos (dziś Sussita) na wschodnim brzegu Jeziora Tyberiadzkiego archeolodzy z Uniwersytetu w Hajfie znaleźli wizerunki greckiej bogini Tyche i menady, czyli jednej z członkiń orszaku Bachusa (Dionizosa).

Oba zabytki znajdowały się na terenie prywatnej rezydencji, która była używana jeszcze w okresie bizantyńskim, gdy religią panującą było już chrześcijaństwo. Twarz bogini Tyche (powyżej, fot. Sussita Expidition/University of Haifa) jest widoczna na starożytnym fresku namalowanym niedaleko fontanny, która stała w centrum niewielkiego wewnętrznego dziedzińca. Zdaniem badaczy malowidło mogło powstać w III w. n.e. Postać menady (obok, fot. Sussita Expidition/University of Haifa) jest zaś wyrzeźbiona w kościanej płytce. Ten zabytek badacze również datują na końcówkę okresu rzymskiego albo początek bizantyńskiego.

Miasto Hippos wznieśli na wysokim wzgórzu hellenistyczni władcy z dynastii Seleucydów w II w. p.n.e. Jego historia zakończyła się w 749 r. n.e., gdy legło w gruzach w wyniku trzęsienia ziemi.

Tekst na podstawie informacji prasowych Uniwersytetu w Hajfie (Tel Dor, Sussita/Hippos).

Warto dodać, że w Hippos pracują też Polacy. Niedawno zakończyli badania chrześcijańskiego kościoła.