Jak powstało jedno z pierwszych dużych miast

Tell Brak nie powstało w wyniku decyzji jakiejś władzy centralnej, ale w wyniku rozwoju kilku osad – twierdzą naukowcy w ostatnim „Science”. Tell Brak (w starożytności zwane Nagar) było jednym z najważniejszych miast Mezopotamii jeszcze w czasach przed powstaniem cywilizacji sumeryjskiej. Leży ono w północnej części tej krainy, w dzisiejszej wschodniej Syrii. Do naszych czasów po starożytnym mieście zachowało się ogromne wzgórze (tzw. tell) o wysokości 40 metrów i długości jednego kilometra, które stworzyli ludzie budując przez setki lat nowe domy na ruinach starszych. (zdjęcie lotnicze Tell Brak)

Jason Ur z Harvard University przeprowadził wraz z kolegami badania terenowe wokół tellu. Zebrane w ich trakcie leżące na ziemi ceramiczne skorupy z różnych okresów pozwoliły naukowcom odtworzyć początki miasta. Okazało się, że w okresie 4200-3900 lat p.n.e. wokół miejsca, gdzie znajduje się teraz tell istniało sześć niezależnych osad. W następnych stuleciach osady rozrosły się, zajęły teren leżący między nimi i stały się jedym dużym miastem (mapa rozłożenia skorup). Około 3500 roku p.n.e. mieszkało w nim co najmniej 15 tysięcy ludzi. Tell Brak było wówczas jednym z najludniejszych miast świata.

Dotąd naukowcy sądzili, że pierwsze miasta w Mezopotamii zakładała jakaś władza centralna (np. król) i rozrastały się one od środka na zewnątrz. Pogląd ten oparty był na sumeryjskich przekazach, które często przypisywały założenie miasta dawnym władcom. Teraz wiadomo, że miasta powstawały w różny sposób.

Ofiary pradawnej wojny

Naukowcy znaleźli też pół kilometra od Tell Brak dwa masowe pochówki. Na razie wydobyli z nich szczątki 62 osób, ale zakładają, że pochowanych jest dużo więcej. Wstępne badania wykazały, że szczątki należą do młodych mężczyzn, którzy najpewniej zginęli gwałtowną śmiercią około 3800 roku p.n.e. Nie wiadomo czy atakowali mieszkańców miasta, czy byli jego obrońcami. Stan szczątków (brak kości stóp i rąk, oddzielone od korpusu czaszki) wskazuje, że zwłoki uległy rozkładowi przed pochówkiem. Na szkieletach leżały resztki ceramiki i kości krów, co zdaniem naukowców świadczy o odprawionej w czasie pochówku uczcie.

Na podstawie BBC i NewScientist.