Aleksandria przed Aleksandrem

Egipska Aleksandria to najsłynniejsze z wielu miast o tej nazwie założonych przez Aleksandra Macedońskiego. Przez setki lat była najważniejszym centrum naukowym śródziemnomorskiego świata. To w niej stała słynna latarnia na wyspie Faros zaliczana do siedmiu cudów świata i pałac, w którym Kleopatra gościła Juliusza Cezara i Marka Antoniusza.

Ale historia Aleksandrii nie zaczęła się w 332 roku p.n.e. wraz z przybyciem do Egiptu macedońskiego zdobywcy. Historycy od dawna wiedzieli, że wcześniej istniała w tym miejscu osada Rhakotis (Râ-Kedet), ale raczej uznawali ją za mało istotną wioskę rybacką. Najnowsze badania wskazują, że się mylili.

Tzw. kolumna Pompejusza w Aleksandrii. To prawdopdobnie w tej części miasta znajdowała się kiedyś osada Rhakotis (mapa)
Autor: Papillus. Zdjęcie na licencji Creative Commons Attribution ShareAlike 2.0

Amerykańscy naukowcy pobrali z dna Portu Wschodniego w Aleksandrii rdzenie z nagromadzonymi tam przez wieki osadami. Ich analiza ujawniła, że co najmniej od 1000 roku p.n.e. Rhakotis było dość dużą i ważną osadą. Świadczą o tym m.in. znalezione w rdzeniach liczne fragmenty ceramiki, kamieni, odpadów organicznych a także badania stężenia ołowiu, który jest doskonałym świadectwem ludzkiej działalności, gdyż używano go m.in. przy budowie statków i domów, rybołóstwie, czy produkcji szkła.

Zdaniem Amerykanów główną zaletą Rhakotis była świetna zatoka, w której statki mogły chronić się przed sztormami. Takich zatok u wybrzeży Egiptu jest bardzo mało, więc zdaniem naukowców musiała być znana marynarzom na długo przed założeniem Aleksandrii. Świadczy o tym choćby przypisywana Homerowi „Odyseja”, w której jest wzmianka o dogodnej przystani obok leżącej u wybrzeży Egiptu wyspie Faros.

Amerykanie opublikowali wyniki swoich badań w GSA Today. Skorzystałem też z tekstu z Yahoo.

W ubiegłym roku podobne wyniki przyniosły badania stężenia ołowiu w osadach z zatoki przeprowadzone przez Francuzów. Wykazały one dość wysokie stężenie ołowiu w okresie od 2686 do 2181 r. p.n.e. i między 1000 a 800 rokiem p.n.e. Potem stężenie ołowiu jest bardzo małe, by błyskawicznie wzrosnąć po założeniu Aleksandrii. Najwyższe stężenie pochodziło z czasów imperium rzymskiego.