Co mówią zęby prastarego ośmiolatka

Dzieci wczesnych Homo sapiens dojrzewały w takim samym tempie, jak dzieci współczesne – wykazały badania żuchwy ośmiolatka, który zmarł 160 tysięcy lat temu.

Żuchwę znaleziono w 1968 roku w marokańskiej jaskini Dżebel Irhoud. Teraz międzynarodowy zespół kierowany przez specjalistów z Instytutu Maksa Plancka w niemieckim Lipsku i z Europejskiego Centrum Promieniowania Synchrotronowego (ESRF) we francuskim Grenoble przebadał ją najnowocześniejszymi metodami.

Naukowcy prześwietlili zęby dziecka promieniami rentgena emitowanymi przez potężny synchrotron, którym dysponuje ośrodek w Grenoble. Pozwoliło to dokładnie zobaczyć warstwy szkliwa w zębie. Ich analiza pozwala ustalić jak rozwijał się dany osobnik. Okazało się, że zęby ośmiolatka sprzed 160 tysięcy lat rozwijały się identycznie jak zęby współczesnych dzieci. To pierwszy dowód na długie dzieciństwo u wczesnych Homo sapiens. Najstarsze szczątki osobnika naszego gatunku, które znaleziono w etiopskim Omo Kibish, mają 195 tysięcy lat.

Naukowcy podejrzewają, że długie dzieciństwo było kluczem do naszego sukcesu ewolucyjnego, gdyż pozwala lepiej rozwinąć mózg. Różni nas ono od np. szympansów, które pełną wielkość mózgu i dorosłość osiągają już w wieku około trzech lat. Człowiek współczesny, który ma cztery razy większy mózg, potrzebuje więcej czasu na jego rozwój, ale dzięki temu jest dużo bardziej zaawansowany. Dłuższe dzieciństwo zaczęło się kształtować prawdopodobnie ponad trzy miliony lat temu. Trzyletnia dziewczynka z gatunku naszych odległych przodków australopiteków afarensis, której szczątki znaleziono w Etiopii w 2000 r., miała mózg tej samej wielkości co jej szympansi rówieśnik, podczas gdy dorosłe afarensis miały już jakieś 10-20 proc. przewagi nad dorosłymi szympansami.

W ubiegłym roku naukowcy z francuskiego Université de Poitiers w podobny sposób przebadali dwa zęby trzonowe neandertalczyków znalezione w jaskini La Chaise-de-Vouthon we Francji. Okazało się, że tempo dojrzewania neandertalskich dzieci też było podobne do tempa współczesnych dzieci.

Więcej o badaniach żuchwy z Dżebel Irhoud m.in. na stronie ESRF. Polecam też tekst o badaniu warstw szkliwa Paranthropusa.