Co zajadał Paranthropus

Naukowcy przezwali go „żującą maszyną”, gdyż miał szeroką szczękę oraz ogromne zęby przedtrzonowe i trzonowe, które wielkością nie ustępowały gorylim, choć był od tych małp dużo mniejszy. Dzięki nim Paranthropus robustus doskonale sobie radził z twardymi roślinami o małej wartości odżywczej, które miały być jego głównym pożywieniem. Właśnie ta wąska specjalizacja żywieniowa miała doprowadzić do całkowitej zagłady tego praczłowieka jakieś 1,3-1,2 mln lat temu. Zdaniem naukowców nie zdołał się dostosować, gdy w wyniku zmian klimatycznych zaczęło brakować jego dotychczasowego pożywienia.

Najnowsze badania pokazują jednak, że Paranthropus nie był aż tak głupi jak podejrzewali naukowcy i miał dużo bardziej urozmaicone menu. Ustaliła to grupa badaczy z USA i Wielkiej Brytanii, która nowatorską metodą przebadała próbki szkliwa z zębów czterech osobników żyjących 1,8 mln lat w Swartkrans w Południowej Afryce.

Mikroskopijne próbki szkliwa pobrali z zębów laserem, a następnie spektrometrem ustalili jakie izotopy węgla przeważają w próbkach. Izotopy te pozwalają naukowcom ustalić, czy właściciel zęba posilał się nasionami i korzonkami, dostępnymi głównie na sawannie, czy też owocami drzew i krzewów. Takie badania robiono już wcześniej, ale próbki pobierano wiertłem. Użycie lasera pozwoliło zyskać dużo większą dokładność.

Badania wykazały, że Paranthropus robustus jadał zarówno nasiona i korzonki, jak i owoce oraz orzechy. Być może uzupełniał też dietę małymi zwierzętami (np. insektami). W dodatku dzięki temu, że szkliwo ma warstwy powstające w miarę jak ząb rośnie (odpowiedniki słojów w drzewach), naukowcy ustalili, że dieta Paranthropusa zmieniała się sezonowo, a także w dłuższych cyklach, co wskazuje, że najpewniej wędrował.

Wyniki badań wywracają dotychczasowe wyjaśnienie przyczyn zniknięcia Paranthropusów (oprócz P. robustus grupę tą tworzyły gatunki P. aethiopicus i P. boisei). Wciąż więc nie wiemy dokładnie dlaczego ta grupa hominidów wymarła, podczas gdy żyjący równolegle z nimi Homo erectus odniósł sukces. Powód ogólny jest bowiem dość oczywisty – Homo erectus miał dwa razy większy mózg od Paranthropusa.

Skorzystałem z artykułów w National Geographic i Rzeczpospolitej. „Rz” trochę namieszała w infografice: Australopiteki afarensis nie żyły 5 mln lat temu, ale jakieś 3,6-2,8 mln lat temu, a homo habilis około 2,4-1,6 mln, a nie 3 mln lat temu.

Paranthropusy są przez część naukowców zaliczane do australopiteków, jako tak zwane australopiteki masywne w odróżnieniu od smuklejszych A. afarensis czy A. africanus.