Wyspa kamiennych fortów

Rapa to malutka wyspa w Polinezji Francuskiej bardzo często mylona z dużo słynniejszą Rapa Nui. Podobieństwo nazw nie jest jednak przypadkiem. Rapa Nui (znana też jako Wyspa Wielkanocna) zawdzięcza swe współczesne polinezyjskie imię sprowadzonemu przez Europejczyków robotnikowi z Rapa, który przybywszy na Wyspę Wielkanocną miał powiedzieć, że jest jak Rapa, tylko większa (Nui znaczy wielka).

Rapa, zwana coraz częściej dla rozróżnienia Iti (mała), leży 1420 kilometrów na południe od Tahiti i jest jedną z najbardziej odległych wysp Oceanii (najodleglejszą jest Rapa Nui). Ma zaledwie 20 kilometrów kwadratowych powierzchni. Słynie z 15 tajemniczych kamiennych fortów.

W najnowszym numerze magazynu Antiquity międzynarodowa grupa naukowców twierdzi, że Rapa została zasiedlona dopiero w 1200 roku, czyli dużo później niż dotąd sądzono. Do takiego wniosku doszli po zbadaniu metodą radiowęglową próbek pobranych w różnych miejscach na wyspie. Kilka miesięcy temu dwóch amerykańskich naukowców przesunęło na ten sam rok datę moment zasiedlenia Wyspy Wielkanocnej.

Zdaniem naukowców badających Rapa Iti późne zasiedlenie najbardziej izolowanych wysp może oznaczać, że Polinezyjczycy nie byli tak doskonałymi i nieustraszonymi żeglarzami, jak się ich powszechnie przedstawia. – Wygląda na to, że mieli duże problemy ze znalezieniem tych odległych i odizolowanych miejsc – powiedział jeden z nich australijskiemu ABC, dodając że do poszukiwania odległych wysp zmusiło Polinezyjczyków dopiero przeludnienie.

Badania naukowców na Rapa pozwoliły też poznać lepiej jej historię. Przybysze początkowo mieszkali w skalnych wnękach przy wybrzeżu. Liczba mieszkańców szybko rosła, co – jak w wielu innych miejscach na Polinezji – pociągnęło za sobą zanikanie lasów i w efekcie znaczne zubożenie zasobów wyspy. Jakieś 300 lat po przybyciu ludzie przenieśli się do budowanych w środku wyspy kamiennych fortów. Zdaniem naukowców oznacza to, że żyjący dotąd w zgodzie mieszkańcy Rapa podzielili się na wrogie sobie grupy, które walczyły o kurczące się zasoby.